اسپکل ترکینگ (Speckle Tracking) چیست و چگونه انجام می‌شود

اسپکل ترکینگ یا Speckle Tracking Echocardiography یک تکنیک پیشرفته در اکوکاردیوگرافی است که برای اندازه‌گیری حرکت و تغییر شکل عضله قلب با دقت بسیار بالا استفاده می‌شود. این روش برخلاف ارزیابی چشمی معمول، به‌صورت عددی و دقیق نشان می‌دهد که هر بخش از دیواره قلب چگونه و چقدر حرکت می‌کند. اسپکل ترکینگ یکی از پایه‌های اصلی محاسبه استرین (Strain) است و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام اختلالات عملکرد قلب دارد.

در تصاویر اکو، بافت قلب دارای نقاط ریز و طبیعی‌ای است که به آن‌ها Speckle گفته می‌شود. این نقاط در واقع الگوهای طبیعی بازتاب امواج صوتی هستند و هیچ ارتباطی با بیماری یا ساختار غیرطبیعی ندارند. نرم‌افزار اسپکل ترکینگ این نقاط را در فریم‌های متوالی دنبال می‌کند و از روی جابه‌جایی آن‌ها، میزان تغییر شکل عضله قلب را محاسبه می‌کند.

اسپکل ترکینگ می‌تواند حرکت سه‌بعدی عضله قلب را ارزیابی کند. یعنی نه‌تنها حرکت طولی، بلکه حرکت محیطی و شعاعی نیز قابل اندازه‌گیری است. این ویژگی باعث می‌شود تصویر بسیار کامل‌تری از عملکرد قلب نسبت به روش‌های سنتی به دست آید.

یکی از مهم‌ترین مزایای اسپکل ترکینگ این است که به زاویه وابسته نیست. در داپلر بافتی، زاویه بین پرتو و حرکت بافت اهمیت زیادی دارد، اما در اسپکل ترکینگ این محدودیت وجود ندارد. بنابراین نتایج دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتر هستند.

اسپکل ترکینگ برای اندازه‌گیری استرین طولی (GLS)، استرین محیطی (GCS) و استرین شعاعی (GRS) استفاده می‌شود. این سه شاخص با هم تصویری جامع از عملکرد عضله قلب ارائه می‌دهند. GLS معمولاً حساس‌ترین شاخص است و در بسیاری از بیماری‌ها زودتر از EF تغییر می‌کند.

این تکنیک می‌تواند اختلال عملکرد قلب را قبل از کاهش EF نشان دهد. یعنی حتی زمانی که کسر جهشی طبیعی است، اسپکل ترکینگ ممکن است کاهش استرین را نشان دهد و هشدار دهد که عضله قلب در حال ضعیف شدن است. این ویژگی در تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی بسیار ارزشمند است.

در بیماران مبتلا به فشار خون بالا، اسپکل ترکینگ می‌تواند نشان دهد که بطن چپ تحت فشار مزمن قرار گرفته و عملکرد طولی آن کاهش یافته است، حتی اگر EF طبیعی باشد. این یافته می‌تواند پزشک را به درمان دقیق‌تر هدایت کند.

در بیماری‌های دریچه‌ای مانند تنگی آئورت، اسپکل ترکینگ می‌تواند قبل از کاهش EF، اختلال عملکرد قلب را نشان دهد. این موضوع در تصمیم‌گیری برای زمان مناسب جراحی اهمیت زیادی دارد.

در بیماری‌های عروق کرونر، اسپکل ترکینگ می‌تواند نواحی با خون‌رسانی ناکافی را شناسایی کند. این نواحی ممکن است قبل از بروز اختلال در Wall Motion، کاهش استرین نشان دهند. بنابراین اسپکل ترکینگ یک ابزار حساس برای تشخیص ایسکمی است.

در سکته قلبی، اسپکل ترکینگ می‌تواند نواحی آسیب‌دیده را دقیقاً مشخص کند. نواحی با استرین بسیار کم معمولاً با مناطق اسکار مطابقت دارند. این اطلاعات برای پیش‌آگهی و برنامه‌ریزی درمان اهمیت دارد.

در کاردیوتوکسیسیتی ناشی از شیمی‌درمانی، اسپکل ترکینگ یکی از بهترین ابزارها برای تشخیص آسیب زودهنگام قلب است. EF ممکن است طبیعی باشد، اما GLS کاهش می‌یابد و نشان می‌دهد عضله قلب تحت تأثیر دارو قرار گرفته است.

در نارسایی قلبی با EF حفظ‌شده (HFpEF)، اسپکل ترکینگ می‌تواند اختلال عملکرد میکروسکوپی را نشان دهد. بسیاری از این بیماران GLS کاهش‌یافته دارند، حتی اگر EF طبیعی باشد.

اسپکل ترکینگ در میوکاردیت نیز کاربرد دارد. التهاب عضله قلب می‌تواند باعث کاهش استرین شود، حتی اگر حرکت دیواره طبیعی به نظر برسد. این شاخص برای پیگیری روند بهبود نیز بسیار مفید است.

یکی از مزایای مهم اسپکل ترکینگ این است که تکرارپذیری بالایی دارد. یعنی نتایج آن در پیگیری‌های مختلف قابل مقایسه است. این ویژگی برای ارزیابی پاسخ به درمان بسیار ارزشمند است.

اسپکل ترکینگ همچنین می‌تواند اختلالات منطقه‌ای را بهتر از ارزیابی چشمی نشان دهد. حتی تغییرات بسیار ظریف در یک بخش کوچک از دیواره قابل شناسایی است. این موضوع در تشخیص سکته‌های کوچک یا ایسکمی خفیف اهمیت دارد.

در نهایت، اسپکل ترکینگ یکی از پیشرفته‌ترین و حساس‌ترین روش‌های ارزیابی عملکرد قلب است. این تکنیک می‌تواند اختلالات عملکردی را بسیار زودتر از EF نشان دهد و نقش مهمی در تشخیص، پیگیری و تصمیم‌گیری درمانی دارد. استفاده از اسپکل ترکینگ در کنار سایر یافته‌های اکو می‌تواند تصویر کامل‌تری از سلامت قلب ارائه دهد.