نارسایی میترال (Mitral Regurgitation) چیست و چگونه ارزیابی می‌شود

🫀 نارسایی میترال حالتی است که در آن دریچه میترال در زمان انقباض قلب به‌طور کامل بسته نمی‌شود و بخشی از خون به‌جای خروج از قلب، دوباره به دهلیز چپ برمی‌گردد. این برگشت خون باعث می‌شود قلب برای حفظ جریان طبیعی، کار بیشتری انجام دهد و به‌تدریج دچار تغییرات ساختاری شود.

🌬 وقتی خون به دهلیز چپ برمی‌گردد، حجم داخل دهلیز افزایش می‌یابد و این اتساع به‌مرور باعث بزرگ‌شدن دهلیز چپ می‌شود. دهلیز بزرگ‌شده مستعد ایجاد آریتمی‌هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی است که می‌تواند علائم بیمار را تشدید کند.

🔥 بطن چپ نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد، زیرا باید هم خون برگشتی و هم خون تازه ورودی را پمپ کند. این بار حجمی اضافی باعث اتساع بطن چپ و در مراحل بعدی کاهش قدرت انقباض آن می‌شود.

🌿 نارسایی میترال می‌تواند به‌صورت ناگهانی و حاد رخ دهد، مانند زمانی که طناب‌های وتری پاره می‌شوند. در این حالت، بیمار به‌سرعت دچار تنگی نفس شدید و ادم ریه می‌شود و نیاز به درمان فوری دارد.

💡 در نوع مزمن، نارسایی به‌تدریج ایجاد می‌شود و قلب فرصت تطابق دارد. بیمار ممکن است مدت‌ها بدون علامت باشد، اما با پیشرفت بیماری، علائمی مانند تنگی نفس، خستگی و کاهش تحمل فعالیت ظاهر می‌شود.

🩺 یکی از علل شایع نارسایی میترال، پرولاپس دریچه میترال است. در این حالت، یکی از لت‌ها در زمان انقباض به سمت دهلیز برجسته می‌شود و بسته‌شدن کامل دریچه را مختل می‌کند. این وضعیت معمولاً خوش‌خیم است اما در برخی افراد می‌تواند نارسایی قابل توجه ایجاد کند.

🌙 بیماری‌های ایسکمیک قلب نیز می‌توانند باعث نارسایی میترال شوند. اگر عضله پاپیلری که لت‌ها را نگه می‌دارد آسیب ببیند، دریچه نمی‌تواند به‌درستی بسته شود و نارسایی ایجاد می‌شود.

🫧 در نارسایی عملکردی، خود دریچه سالم است اما بطن چپ به‌دلیل اتساع یا نارسایی، حلقه دریچه را می‌کشد و مانع بسته‌شدن کامل لت‌ها می‌شود. این نوع در بیماران با نارسایی قلبی بسیار شایع است.

🌪 در معاینه بالینی، سوفل سیستولیک از نشانه‌های مهم نارسایی میترال است. این صدا به‌دلیل عبور خون از دریچه نیمه‌باز در زمان انقباض ایجاد می‌شود و پزشک می‌تواند آن را با گوشی تشخیص دهد.

🌤 اکوکاردیوگرافی بهترین روش برای تشخیص نارسایی میترال است. با داپلر رنگی می‌توان جت برگشتی را مشاهده کرد و با داپلر پیوسته شدت نارسایی را سنجید. همچنین اندازه دهلیز و بطن چپ و عملکرد قلب ارزیابی می‌شود.

🩻 در نارسایی شدید، دهلیز چپ به‌قدری بزرگ می‌شود که فشار در ریه‌ها افزایش می‌یابد و بیمار دچار تنگی نفس و سرفه می‌شود. این حالت می‌تواند به فشار خون ریوی و نارسایی سمت راست قلب منجر شود.

🫡 درمان نارسایی میترال بسته به شدت و علت آن متفاوت است. در موارد خفیف، کنترل فشار خون و درمان آریتمی‌ها کافی است. اما در موارد شدید، ممکن است نیاز به ترمیم یا تعویض دریچه باشد.

💫 ترمیم دریچه معمولاً بر تعویض آن ترجیح داده می‌شود، زیرا ساختار طبیعی قلب را حفظ می‌کند و نتایج طولانی‌مدت بهتری دارد. در بیماران پرخطر، روش کم‌تهاجمی MitraClip (کلیپ ترمیمی دریچه میترال) می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

🌈 اگر نارسایی درمان نشود، بطن چپ به‌تدریج ضعیف می‌شود و حتی پس از درمان نیز ممکن است عملکرد طبیعی خود را به‌طور کامل بازیابی نکند. بنابراین تشخیص و مداخله به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

🌗 نارسایی میترال یک بیماری پیشرونده است که ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بماند، اما با پیشرفت آن، کیفیت زندگی بیمار کاهش می‌یابد. پیگیری منظم با اکو و توجه به علائم بهترین راه برای جلوگیری از عوارض جدی است.