تصویربرداری استرین چیست، چگونه انجام میشود و چه کاربردی دارد
تصویربرداری استرین
Strain Imaging یا تصویربرداری استرین یک روش پیشرفته در اکوکاردیوگرافی است که برای اندازهگیری تغییر شکل عضله قلب در طول چرخه قلبی استفاده میشود. برخلاف روشهای سنتی که فقط حرکت دیواره را بهصورت چشمی ارزیابی میکنند، استرین ایمیجینگ بهطور دقیق نشان میدهد عضله قلب چقدر کشیده، کوتاه یا ضخیم میشود. این روش یکی از حساسترین ابزارها برای تشخیص زودهنگام اختلال عملکرد قلب است، حتی زمانی که EF هنوز طبیعی است.
استرین در واقع درصد تغییر طول یا ضخامت عضله قلب است. اگر عضله کوتاه شود، استرین منفی است (مثل استرین طولی و محیطی) و اگر ضخیم شود، استرین مثبت است (مثل استرین شعاعی). این تغییرات کوچک اما مهم، اطلاعاتی درباره سلامت فیبرهای عضلانی میدهند که با روشهای معمول قابل مشاهده نیستند.
Strain Imaging با تکنیک Speckle Tracking Echocardiography انجام میشود. در این روش، نرمافزار نقاط طبیعی بافت قلب را در تصاویر اکو دنبال میکند و میزان تغییر شکل آنها را محاسبه میکند. این روش غیرتهاجمی، دقیق و تکرارپذیر است و در بسیاری از مراکز تخصصی استفاده میشود.
یکی از مهمترین مزایای Strain Imaging این است که میتواند اختلال عملکرد قلب را قبل از کاهش EF نشان دهد. EF ممکن است مدتها طبیعی بماند، اما استرین کاهش مییابد و نشان میدهد عضله قلب در حال ضعیف شدن است. این ویژگی در تشخیص زودهنگام بیماریهای قلبی بسیار ارزشمند است.
Strain Imaging سه نوع اصلی دارد:
۱) استرین طولی (GLS) که عملکرد فیبرهای طولی را نشان میدهد.
۲) استرین محیطی (GCS) که عملکرد فیبرهای حلقهای را ارزیابی میکند.
۳) استرین شعاعی (GRS) که ضخیم شدن دیواره را اندازهگیری میکند.
ترکیب این سه شاخص تصویری جامع از عملکرد سهبعدی قلب ارائه میدهد.
GLS معمولاً حساسترین شاخص است و در بسیاری از بیماریها زودتر از سایر پارامترها تغییر میکند. کاهش GLS حتی با EF طبیعی میتواند نشانهای از آسیب اولیه عضله قلب باشد. این موضوع در بیماران مبتلا به فشار خون، دیابت یا بیماریهای دریچهای اهمیت زیادی دارد.
استرین محیطی عملکرد لایه میانی عضله قلب را نشان میدهد. این لایه نقش مهمی در قدرت پمپاژ دارد و کاهش استرین محیطی میتواند نشانهای از فشار مزمن یا بیماریهای ساختاری باشد. این شاخص نسبت به تغییرات بار قلبی پایدارتر است.
استرین شعاعی نشاندهنده ضخیم شدن دیواره در زمان انقباض است. کاهش GRS معمولاً در نارسایی قلبی یا کاردیومیوپاتی دیلاته دیده میشود. این شاخص بهویژه برای ارزیابی قدرت پمپاژ قلب مفید است.
Strain Imaging در بیماریهای عروق کرونر نقش مهمی دارد. نواحی با خونرسانی ناکافی ممکن است قبل از بروز اختلال در حرکت دیواره، کاهش استرین نشان دهند. بنابراین استرین ایمیجینگ میتواند ایسکمی را بسیار زودتر از روشهای معمول آشکار کند.
در سکته قلبی، استرین ایمیجینگ میتواند نواحی آسیبدیده را دقیقاً مشخص کند. نواحی با استرین بسیار کم معمولاً با مناطق اسکار مطابقت دارند. این اطلاعات برای تصمیمگیری درمانی و پیشبینی عملکرد آینده قلب اهمیت دارد.
در کاردیوتوکسیسیتی ناشی از شیمیدرمانی، Strain Imaging یکی از بهترین ابزارها برای تشخیص آسیب زودهنگام قلب است. EF ممکن است طبیعی باشد، اما GLS کاهش مییابد و نشان میدهد عضله قلب تحت تأثیر دارو قرار گرفته است. این تشخیص زودهنگام میتواند از نارسایی قلبی جلوگیری کند.
در نارسایی قلبی با EF حفظشده (HFpEF)، استرین ایمیجینگ میتواند اختلال عملکرد میکروسکوپی را نشان دهد. بسیاری از این بیماران GLS کاهشیافته دارند، حتی اگر EF طبیعی باشد. این یافته به تشخیص دقیقتر کمک میکند.
Strain Imaging در میوکاردیت نیز کاربرد دارد. التهاب عضله قلب میتواند باعث کاهش استرین شود، حتی اگر حرکت دیواره طبیعی به نظر برسد. این شاخص برای پیگیری روند بهبود نیز بسیار مفید است.
یکی از مزایای مهم Strain Imaging این است که تکرارپذیری بالایی دارد. یعنی نتایج آن در پیگیریهای مختلف قابل مقایسه است. این ویژگی برای ارزیابی پاسخ به درمان بسیار ارزشمند است.
Strain Imaging همچنین میتواند اختلالات منطقهای را بهتر از ارزیابی چشمی نشان دهد. حتی تغییرات بسیار ظریف در یک بخش کوچک از دیواره قابل شناسایی است. این موضوع در تشخیص سکتههای کوچک یا ایسکمی خفیف اهمیت دارد.
در نهایت، Strain Imaging یکی از پیشرفتهترین و حساسترین روشهای ارزیابی عملکرد قلب است. این روش میتواند اختلالات عملکردی را بسیار زودتر از EF نشان دهد و نقش مهمی در تشخیص، پیگیری و تصمیمگیری درمانی دارد. استفاده از استرین ایمیجینگ در کنار سایر یافتههای اکو میتواند تصویر کاملتری از سلامت قلب ارائه دهد.
