تحریک مستقیم دسته هیس چیست، چگونه انجام میشود و چه زمانی توصیه میشود
تحریک مستقیم دسته هیس (پیسمیکر فیزیولوژیک)
🫧 تحریک مستقیم دسته هیس یک روش ضربانسازی فیزیولوژیک است که تلاش میکند ریتم طبیعی قلب را تا حد ممکن حفظ کند. در این روش، بهجای تحریک عضله بطن راست، الکترود دقیقاً روی دسته هیس قرار میگیرد؛ جایی که سیگنال الکتریکی بهطور طبیعی از دهلیز به بطن منتقل میشود. این کار باعث میشود انقباض بطنها هماهنگ و طبیعی باقی بماند و از مشکلات طولانیمدت ضربانسازی سنتی جلوگیری شود.
🫀 دسته هیس بخشی بسیار کوچک و حساس از سیستم هدایت قلب است و تحریک آن نیازمند دقت بالا و تجهیزات پیشرفته است. اما وقتی الکترود در محل درست قرار بگیرد، سیگنال الکتریکی از مسیر طبیعی خود عبور میکند و بطنها مانند حالت فیزیولوژیک منقبض میشوند. این ویژگی باعث شده این روش بهعنوان «پیسمیکر فیزیولوژیک» شناخته شود.
🌿 یکی از مهمترین مزایای تحریک دسته هیس، جلوگیری از دیسسینکرونی (Dyssynchrony: ناهماهنگی انقباض بطنها) است. در ضربانسازی سنتی بطن راست، انقباض بطنها غیرطبیعی و با تأخیر انجام میشود، اما در این روش، الگوی QRS روی نوار قلب تقریباً طبیعی باقی میماند و عملکرد قلب بهتر حفظ میشود.
💡 این روش بهویژه برای بیمارانی مناسب است که نیاز به ضربانسازی طولانیمدت دارند. تحریک طولانیمدت بطن راست میتواند در برخی بیماران باعث کاهش EF و نارسایی قلبی شود، اما تحریک دسته هیس از این عوارض جلوگیری میکند و ساختار قلب را سالمتر نگه میدارد.
🧭 قرار دادن الکترود روی دسته هیس نیازمند مهارت بالا است، زیرا این ساختار بسیار کوچک است و پیدا کردن آن با سیگنالهای الکتریکی و تصویربرداری انجام میشود. پزشک با مشاهده پتانسیلهای الکتریکی خاص، محل دقیق دسته هیس را شناسایی میکند و الکترود را در همان نقطه تثبیت میکند.
🔬 یکی از چالشهای تحریک دسته هیس، آستانه تحریک بالاتر در برخی بیماران است. یعنی دستگاه باید انرژی بیشتری برای تحریک این ناحیه مصرف کند. با این حال، نسلهای جدید لیدها و دستگاهها این مشکل را تا حد زیادی کاهش دادهاند و پایداری تحریک بهتر شده است.
🛠️ در برخی بیماران، ساختار دسته هیس ممکن است آسیبدیده باشد یا تحریک آن دشوار باشد. در این موارد، روش تحریک ناحیه شاخه چپ (LBBAP) جایگزین مناسبی است که همچنان فیزیولوژیک بوده و عملکرد طبیعی قلب را حفظ میکند.
🫁 تحریک دسته هیس برای بیمارانی که بلوک کامل AV دارند یا نیاز به ضربانسازی دائمی دارند، گزینهای بسیار ارزشمند است. این روش باعث میشود بطنها با هماهنگی کامل منقبض شوند و جریان خون بهطور مؤثرتر پمپاژ شود.
📈 مطالعات نشان دادهاند که تحریک دسته هیس میتواند خطر نارسایی قلبی ناشی از ضربانسازی سنتی را کاهش دهد. همچنین در بیماران با QRS پهن یا بلوک شاخهای، این روش میتواند الگوی هدایت را اصلاح کند و عملکرد قلب را بهبود دهد.
🧬 یکی از ویژگیهای مهم این روش، حفظ ساختار طبیعی بطن چپ در طولانیمدت است. تحریک غیرطبیعی بطن راست میتواند باعث تغییر شکل بطن چپ شود، اما تحریک دسته هیس از این تغییرات جلوگیری میکند و سلامت قلب را حفظ میکند.
🩺 بیمارانی که با ضربانساز سنتی دچار کاهش عملکرد قلب شدهاند، گاهی با تغییر روش تحریک به دسته هیس، بهبود قابل توجهی در EF و علائم خود تجربه میکنند. این موضوع نشان میدهد که تحریک فیزیولوژیک چقدر اهمیت دارد.
🫂 دوران نقاهت پس از کاشت ضربانساز با تحریک دسته هیس مشابه ضربانسازهای معمولی است. بیمار معمولاً همان روز یا روز بعد مرخص میشود و فقط باید از فعالیتهای سنگین برای چند روز پرهیز کند. درد و محدودیت حرکتی بسیار کم است.
🌟 یکی از مزایای مهم این روش، طبیعیتر بودن احساس ضربان قلب است. بسیاری از بیماران گزارش میدهند که پس از تحریک دسته هیس، ضربان قلبشان هماهنگتر و راحتتر احساس میشود و توانایی فعالیتشان بهتر شده است.
🧠 تحریک دسته هیس همچنین میتواند خطر آریتمیهای ناشی از تحریک غیرطبیعی را کاهش دهد. چون تحریک از مسیر طبیعی انجام میشود، سیستم الکتریکی قلب کمتر دچار اختلال میشود و ریتم پایدارتر باقی میماند.
💬 این روش برای بیماران جوان یا کسانی که سالها به ضربانساز نیاز خواهند داشت، انتخابی بسیار مناسب است. حفظ فیزیولوژی طبیعی قلب در طولانیمدت اهمیت زیادی دارد و از عوارض آینده جلوگیری میکند.
🩻 در طول عمل، از فلوروسکوپی و سیستمهای الکتروگرام برای یافتن محل دقیق دسته هیس استفاده میشود. این ابزارها به پزشک کمک میکنند لید را با دقت میلیمتری در محل مناسب قرار دهد و تحریک پایدار ایجاد کند.
🧩 تحریک دسته هیس میتواند در برخی بیماران جایگزین درمانهای پیچیدهتر مانند CRT شود، بهویژه زمانی که مشکل اصلی، اختلال در هدایت طبیعی قلب باشد. این روش با بازگرداندن مسیر طبیعی هدایت، هماهنگی بطنها را بهبود میدهد.
🫀 این روش بخشی از تحول بزرگ در دنیای ضربانسازی است که بهسمت روشهای فیزیولوژیک و طبیعیتر حرکت میکند. هدف این است که ضربانساز نهتنها ریتم را حفظ کند، بلکه ساختار و عملکرد قلب را نیز در بهترین حالت نگه دارد.
🌈 آینده ضربانسازی بهسمت روشهایی مانند تحریک دسته هیس و تحریک شاخه چپ حرکت میکند. این روشها با تقلید از سیستم طبیعی هدایت قلب، کیفیت زندگی بیماران را بهطور چشمگیری افزایش میدهند و از عوارض طولانیمدت جلوگیری میکنند.
✨ در مجموع، تحریک مستقیم دسته هیس یک روش پیشرفته، فیزیولوژیک و بسیار مؤثر برای ضربانسازی است که با حفظ الگوی طبیعی هدایت قلب، عملکرد بطنها را بهتر نگه میدارد و کیفیت زندگی بیماران را بهطور قابل توجهی بهبود میدهد.
