تحریک دسته هیس (His Bundle Pacing) چیست، چگونه انجام می‌شود و چه کاربردی دارد

🫧 His Bundle Pacing یک روش پیشرفته و فیزیولوژیک برای ضربان‌سازی قلب است که به‌جای تحریک مستقیم عضله بطن، سیستم الکتریکی طبیعی قلب را هدف قرار می‌دهد. در این روش، الکترود ضربان‌ساز روی دسته هیس (His Bundle) قرار می‌گیرد؛ بخشی از سیستم هدایت قلب که سیگنال‌ها را به‌طور طبیعی از دهلیز به بطن منتقل می‌کند. این کار باعث می‌شود ضربان‌سازی بسیار طبیعی‌تر و هماهنگ‌تر از روش‌های سنتی باشد.

🫀 در ضربان‌سازهای معمولی، تحریک از دیواره بطن راست انجام می‌شود که می‌تواند باعث غیرطبیعی شدن الگوی انقباض و در درازمدت منجر به نارسایی قلبی شود. اما در His Bundle Pacing، چون تحریک از مسیر طبیعی هدایت انجام می‌شود، انقباض بطن‌ها کاملاً هماهنگ و مشابه حالت طبیعی باقی می‌ماند. این ویژگی برای بیماران با نیاز طولانی‌مدت به ضربان‌ساز بسیار ارزشمند است.

🧭 این روش از طریق کاتتریزاسیون وریدی انجام می‌شود. پزشک یک لید بسیار ظریف را از طریق ورید ساب‌کلاوین یا ورید فمورال وارد قلب می‌کند و با هدایت الکتروآناتومیک، آن را دقیقاً روی دسته هیس قرار می‌دهد. این کار نیازمند مهارت بالا و تجهیزات دقیق است، زیرا دسته هیس ساختاری بسیار کوچک و حساس دارد.

🔍 یکی از مزایای مهم His Bundle Pacing، حفظ هماهنگی بطن‌ها است. در تحریک سنتی بطن راست، بطن‌ها با تأخیر نسبت به هم منقبض می‌شوند، اما در این روش، الگوی QRS روی نوار قلب تقریباً طبیعی باقی می‌ماند. این موضوع به‌ویژه برای بیماران با نارسایی قلبی یا عملکرد ضعیف بطن چپ اهمیت زیادی دارد.

🛠️ در برخی بیماران، قرار دادن لید دقیقاً روی دسته هیس دشوار است. در این موارد، از روش Left Bundle Branch Area Pacing (LBBAP) استفاده می‌شود که ناحیه شاخه چپ سیستم هدایت را هدف قرار می‌دهد. این روش نیز فیزیولوژیک و بسیار مؤثر است و در سال‌های اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

🧬 His Bundle Pacing برای بیمارانی که نیاز به ضربان‌سازی طولانی‌مدت دارند، مانند بلوک کامل قلبی یا نارسایی گره AV، گزینه‌ای ایده‌آل است. این روش از تغییرات ساختاری قلب در طول زمان جلوگیری می‌کند و عملکرد بطن چپ را بهتر حفظ می‌کند.

🩺 مطالعات نشان داده‌اند که این روش می‌تواند خطر نارسایی قلبی ناشی از ضربان‌سازی سنتی را کاهش دهد. همچنین در بیماران با بلوک شاخه‌ای یا QRS پهن، می‌تواند الگوی هدایت را اصلاح کند و عملکرد قلب را بهبود دهد.

🫁 دوران نقاهت پس از کاشت ضربان‌ساز با His Bundle Pacing مشابه ضربان‌سازهای معمولی است. بیمار معمولاً همان روز یا روز بعد مرخص می‌شود و فقط باید از فعالیت‌های سنگین برای چند روز پرهیز کند. درد و محدودیت حرکتی بسیار کم است.

📈 یکی از چالش‌های این روش، آستانه تحریک بالاتر در برخی بیماران است. یعنی دستگاه باید انرژی بیشتری برای تحریک دسته هیس مصرف کند. با این حال، نسل‌های جدید لیدها و دستگاه‌ها این مشکل را تا حد زیادی برطرف کرده‌اند.

🧪 قبل از انتخاب این روش، بیمار باید تحت بررسی کامل قرار گیرد. اکو، نوار قلب و گاهی تست‌های الکتروفیزیولوژی کمک می‌کنند مشخص شود آیا بیمار کاندید مناسب His Bundle Pacing است یا خیر.

🩻 در طول عمل، از فلوروسکوپی و سیگنال‌های الکتریکی برای یافتن محل دقیق دسته هیس استفاده می‌شود. پزشک با مشاهده پتانسیل‌های الکتریکی خاص، محل مناسب را شناسایی و لید را تثبیت می‌کند.

🧠 یکی از مزایای مهم این روش، کاهش خطر آریتمی‌های ناشی از تحریک غیرطبیعی است. چون تحریک از مسیر طبیعی انجام می‌شود، سیستم الکتریکی قلب کمتر دچار اختلال می‌شود.

🫂 His Bundle Pacing برای بیمارانی که قبلاً با ضربان‌ساز سنتی دچار کاهش عملکرد قلب شده‌اند نیز مفید است. در برخی موارد، تغییر روش تحریک می‌تواند عملکرد بطن چپ را بهبود دهد.

🌡️ عوارض این روش نادر هستند، اما ممکن است شامل جابه‌جایی لید، آستانه تحریک بالا یا دشواری در یافتن محل مناسب باشند. با این حال، در مراکز باتجربه احتمال این مشکلات بسیار پایین است.

🧭 این روش به‌ویژه برای بیماران جوان یا کسانی که سال‌ها به ضربان‌ساز نیاز خواهند داشت، انتخابی بسیار ارزشمند است. حفظ فیزیولوژی طبیعی قلب در طولانی‌مدت اهمیت زیادی دارد.

🧘 بسیاری از بیماران پس از His Bundle Pacing احساس می‌کنند ضربان قلبشان طبیعی‌تر شده و توانایی فعالیتشان بهتر است. این روش کیفیت زندگی را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

🫀 His Bundle Pacing یک تحول بزرگ در دنیای ضربان‌سازی است. این روش با تقلید از سیستم طبیعی هدایت قلب، عملکرد قلب را بهتر حفظ می‌کند و از عوارض طولانی‌مدت جلوگیری می‌کند.

🔬 پیشرفت‌های جدید در لیدهای اختصاصی، سیستم‌های نقشه‌برداری و دستگاه‌های هوشمند باعث شده این روش هر سال دقیق‌تر و مؤثرتر شود. آینده ضربان‌سازی به‌سمت روش‌های فیزیولوژیک مانند His Bundle Pacing حرکت می‌کند.

🌈 در مجموع، His Bundle Pacing یک روش پیشرفته، فیزیولوژیک و بسیار مؤثر برای ضربان‌سازی است که با حفظ الگوی طبیعی هدایت قلب، عملکرد بطن‌ها را بهتر نگه می‌دارد و کیفیت زندگی بیماران را به‌طور چشمگیری بهبود می‌دهد.