اکو قلب چیست، چگونه انجام می‌شود و چه کاربردی دارد

🫀 اکو قلب یا اکوکاردیوگرافی یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب را به‌صورت زنده و دقیق نشان می‌دهد. این روش یکی از مهم‌ترین ابزارهای تشخیصی در پزشکی قلب است و بدون درد، بدون اشعه و کاملاً ایمن انجام می‌شود.

🌬 اکو قلب می‌تواند اندازه حفرات قلب، ضخامت دیواره‌ها، عملکرد پمپی بطن‌ها و وضعیت دریچه‌ها را با دقت بالا ارزیابی کند. این اطلاعات برای تشخیص بیماری‌هایی مانند نارسایی قلبی، بیماری‌های دریچه‌ای و اختلالات عضله قلب ضروری است.

🔥 یکی از مهم‌ترین کاربردهای اکو، بررسی عملکرد بطن چپ است. شاخص EF (کسر جهشی) که نشان‌دهنده درصد خونی است که بطن چپ در هر ضربان پمپ می‌کند، با اکو اندازه‌گیری می‌شود و نقش کلیدی در تشخیص و پیگیری نارسایی قلبی دارد.

🌿 اکو داپلر بخش مهمی از اکو قلب است که سرعت و جهت جریان خون را اندازه‌گیری می‌کند. این تکنیک امکان تشخیص تنگی‌ها، نارسایی‌ها و اختلاف فشار بین حفرات قلب را فراهم می‌کند و در ارزیابی همودینامیک قلب نقش اساسی دارد.

💡 در بیماری‌های دریچه‌ای مانند تنگی آئورت یا نارسایی میترال، اکو دقیق‌ترین روش برای تعیین شدت بیماری است. سرعت پیک، گرادیان فشار و سطح دریچه از طریق داپلر محاسبه می‌شوند و به تصمیم‌گیری درمانی کمک می‌کنند.

🩺 اکو همچنین می‌تواند ضخامت دیواره‌های قلب را اندازه‌گیری کند. در بیماری‌هایی مانند فشار خون بالا یا کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، دیواره‌ها ضخیم می‌شوند و این تغییرات در اکو به‌وضوح قابل مشاهده است.

🌙 در ارزیابی فشارهای قلبی، اکو نقش غیرمستقیم اما بسیار مهمی دارد. نسبت E/e’ برای تخمین فشار دهلیز چپ و سرعت برگشت جریان تریکوسپید برای تخمین فشار شریان ریوی استفاده می‌شود.

🫧 اکو در تشخیص مایع پریکارد و تامپوناد قلبی بسیار حساس است. حتی مقادیر کم مایع نیز قابل مشاهده‌اند و در موارد اورژانسی، اکو می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

🌪 حرکت سپتوم بین‌بطنی در اکو اطلاعات ارزشمندی درباره فشارهای دو سمت قلب ارائه می‌دهد. انحراف سپتوم به‌سمت چپ معمولاً نشانه فشار بالای بطن راست است و در بیماری‌هایی مانند فشار خون ریوی دیده می‌شود.

🌤 اکو استرس (Stress Echo) نوعی اکو است که هنگام فعالیت یا با دارو انجام می‌شود تا عملکرد قلب در شرایط افزایش نیاز بررسی شود. این روش برای تشخیص بیماری‌های عروق کرونر بسیار کاربردی است.

🩻 اکو سه‌بعدی (3D Echo) امکان مشاهده دقیق‌تر دریچه‌ها و ساختارهای قلب را فراهم می‌کند. این روش در برنامه‌ریزی جراحی‌های دریچه‌ای و روش‌های مداخله‌ای مانند MitraClip بسیار ارزشمند است.

🫡 اکو ترانس‌ازوفاژیال (TEE) نوعی اکو تخصصی است که با قرار دادن پروب در مری انجام می‌شود و تصاویر بسیار دقیق‌تری از دریچه‌ها، لخته‌ها و ساختارهای پشت قلب ارائه می‌دهد. این روش در موارد پیچیده یا قبل از جراحی استفاده می‌شود.

💫 اکو در پیگیری بیماران قلبی نقش حیاتی دارد. تغییرات اندازه دهلیزها، عملکرد بطن‌ها یا شدت بیماری‌های دریچه‌ای در طول زمان با اکو قابل ارزیابی است و به تنظیم درمان کمک می‌کند.

🌈 اکو در کودکان و نوزادان نیز کاربرد گسترده‌ای دارد و برای تشخیص بیماری‌های مادرزادی قلبی مانند نقص‌های دیواره‌ای یا تنگی‌های مادرزادی استفاده می‌شود.

🌗 در نهایت، اکو قلب یکی از قدرتمندترین و در دسترس‌ترین ابزارهای تشخیصی در پزشکی قلب است که با دقت بالا، بدون خطر و با اطلاعات گسترده، نقش اساسی در تشخیص، پیگیری و درمان بیماری‌های قلبی ایفا می‌کند.