آنژیوپلاستی چیست، چگونه انجام می‌شود و چه زمانی استفاده می‌شود

🩹 آنژیوپلاستی (Angioplasty) که در اصطلاح پزشکی به آن مداخله عروقی از راه پوست (PCI) نیز گفته می‌شود، یک روش غیرجراحی و کم‌تهاجمی برای باز کردن رگ‌های مسدود یا تنگ شده قلب است. این روش به پزشکان اجازه می‌دهد بدون نیاز به شکافتن قفسه سینه، جریان خون را در عروق کرونر که به دلیل رسوب پلاک‌های چربی (Atherosclerosis) باریک شده‌اند، مجدداً برقرار کنند. این تکنیک نه‌تنها در موارد اورژانسی مانند سکته قلبی نجات‌بخش است، بلکه برای بیماران با دردهای مزمن سینه نیز کیفیت زندگی را به شدت بهبود می‌بخشد.

🧱 فرآیند آنژیوپلاستی با وارد کردن یک لوله بسیار ظریف و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر (Catheter) از طریق یک رگ در ناحیه کشاله ران یا مچ دست آغاز می‌شود. پزشک متخصص با استفاده از تصاویر زنده اشعه ایکس، این کاتتر را به سمت قلب و ابتدای رگ مسدود شده هدایت می‌کند. دقت در این مرحله بسیار بالاست و بیمار معمولاً بیدار است و تنها در محل ورود لوله، بی‌حسی موضعی دریافت می‌کند تا دردی احساس نکند.

💉 پس از رسیدن کاتتر به محل تنگی، یک سیم راهنمای بسیار نازک از میان گرفتگی عبور داده می‌شود. سپس یک بالون کوچک که در انتهای کاتتر قرار دارد، دقیقاً در محل تنگی قرار گرفته و برای چند ثانیه باد می‌شود. فشار ناشی از باد شدن بالون، رسوبات چربی و پلاک‌ها را به دیواره رگ می‌فشارد و فضای داخلی رگ را باز می‌کند. این مرحله ممکن است باعث ایجاد یک درد گذرا در سینه بیمار شود که به دلیل قطع موقت جریان خون در حین باد شدن بالون است.

✨ برای اینکه رگ باز شده دوباره روی هم نخوابد و مسدود نشود، در اکثر موارد از استنت (Stent) استفاده می‌شود. استنت یک فنر توری فلزی بسیار کوچک است که روی بالون سوار شده و پس از باد شدن بالون، به دیواره رگ می‌چسبد و به عنوان یک داربست دائمی در آنجا باقی می‌ماند. امروزه اکثر استنت‌ها از نوع دارویی (Drug-Eluting Stents) هستند که به تدریج ماده‌ای آزاد می‌کنند تا از رشد بیش از حد بافت جدید و گرفتگی مجدد رگ (Restenosis) جلوگیری کنند.

🩺 یکی از بزرگترین مزایای آنژیوپلاستی نسبت به جراحی قلب باز، دوره نقاهت بسیار کوتاه آن است. بیمار معمولاً تنها یک شب در بیمارستان تحت نظر می‌ماند و می‌تواند ظرف چند روز به فعالیت‌های عادی زندگی خود بازگردد. جای زخم این عمل تنها یک نقطه کوچک در مچ دست یا کشاله ران است و خطرات مرتبط با بیهوشی عمومی و جراحی‌های سنگین را به همراه ندارد. به همین دلیل، این روش به انتخاب اول برای درمان بسیاری از گرفتگی‌های عروق تبدیل شده است.

🩸 پس از انجام آنژیوپلاستی و گذاشتن استنت، مصرف داروهای ضد پلاکت (Antiplatelet drugs) مانند آسپرین و کلوپیدوگرل اهمیت حیاتی دارد. این داروها مانع از تشکیل لخته خون روی استنت فلزی می‌شوند. قطع خودسرانه این داروها، به‌ویژه در ماه‌های اول، می‌تواند منجر به بسته شدن ناگهانی استنت و وقوع سکته قلبی شدید شود؛ بنابراین بیمار باید با انضباط کامل دستورات دارویی پزشک را دنبال کند.

🔍 پیشرفت‌های نوین در آنژیوپلاستی شامل استفاده از تصویربرداری داخل عروقی مانند آی‌وس (IVUS – سونوگرافی داخل رگ) است. این تکنولوژی به پزشک اجازه می‌دهد از داخل رگ تصاویر دقیقی ببیند و مطمئن شود که استنت به طور کامل باز شده و به دیواره رگ چسبیده است. این دقت بالا، احتمال موفقیت درازمدت درمان را افزایش داده و ریسک عوارض جانبی را به حداقل می‌رساند.

🍎 ذکر این نکته ضروری است که آنژیوپلاستی تنها راهی برای باز کردن مسیر خون است و “درمان قطعی” بیماری تصلب شرایین نیست. اگر بیمار سبک زندگی خود را تغییر ندهد، سیگار را ترک نکند و چربی و فشار خون خود را کنترل نکند، رگ‌های دیگر یا حتی همان نقطه استنت‌گذاری شده ممکن است دوباره دچار گرفتگی شوند. آنژیوپلاستی یک فرصت دوباره برای زندگی است که باید با تغذیه سالم و ورزش مستمر از آن محافظت کرد.