میکتومی سپتال (Septal Myectomy) چیست و چگونه انجام می‌شود

🧬 سپتال مایکتومی (Septal Myectomy) یک جراحی تخصصی و بسیار موثر در قلب است که برای درمان بیماری کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی (HOCM) انجام می‌شود. در این بیماری، دیواره‌ای که بین دو بطن قلب قرار دارد و سپتوم نامیده می‌شود، به طور غیرطبیعی ضخیم می‌گردد. این ضخامت بیش از حد باعث می‌شود مسیر خروج خون از بطن چپ به سمت آئورت (بزرگترین رگ بدن) تنگ یا مسدود شود و قلب مجبور شود با فشاری مضاعف برای رساندن خون به بدن تلاش کند.

🧱 هدف اصلی از انجام این جراحی، برداشتن بخشی از عضله ضخیم شده در ناحیه سپتوم است تا مسیر خروجی قلب باز شود. جراح با تراشیدن دقیق لایه‌های اضافی عضله، فضای کافی برای جریان یافتن خون ایجاد می‌کند. با رفع این انسداد، فشار داخل بطن چپ به حالت طبیعی بازمی‌گردد و علائمی مانند تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه و غش کردن که ناشی از عدم خون‌رسانی کافی هستند، به سرعت بهبود می‌یابند.

🔪 این عمل به روش جراحی قلب باز انجام می‌شود و جراح از طریق برشی بر روی استخوان جناغ به قلب دسترسی پیدا می‌کند. برای انجام دقیق کار، قلب بیمار به طور موقت توسط داروهای مخصوص متوقف شده و وظیفه گردش خون و اکسیژن‌رسانی به کل بدن بر عهده دستگاه پمپ قلب و ریه (Cardiopulmonary Bypass) قرار می‌گیرد. جراح از طریق دریچه آئورت به فضای داخل بطن چپ دسترسی یافته و بخش اضافی سپتوم را خارج می‌کند.

🩺 سپتال مایکتومی زمانی پیشنهاد می‌شود که داروهای تنظیم‌کننده ضربان و قدرت قلب (مانند بتا-بلاکرها) دیگر نتوانند علائم بیماری را کنترل کنند و کیفیت زندگی بیمار به شدت کاهش یابد. این جراحی به عنوان “استاندارد طلایی” درمان در موارد انسدادی شناخته می‌شود، زیرا برخلاف روش‌های دارویی که فقط علائم را تخفیف می‌دهند، مایکتومی مشکل ساختاری و فیزیکی قلب را به طور دائمی اصلاح می‌کند.

💎 یکی از جنبه‌های حساس این جراحی، مجاورت محل عمل با دریچه میترال است. در بسیاری از بیماران مبتلا به این عارضه، ضخامت سپتوم باعث کشیده شدن لته‌های دریچه میترال به سمت مسیر خروجی می‌شود که به آن “حرکت رو به جلوی سیستولیک” (SAM) می‌گویند. جراح در حین مایکتومی، علاوه بر تراشیدن عضله، وضعیت دریچه میترال را نیز بررسی کرده و در صورت نیاز آن را ترمیم می‌کند تا از نشت خون به عقب جلوگیری شود.

⚡ دقت در میزان برداشت عضله بسیار حیاتی است؛ زیرا برداشتن مقدار کمی از عضله ممکن است انسداد را به طور کامل رفع نکند و برداشتن بیش از حد آن می‌تواند منجر به ایجاد سوراخ بین دو بطن (VSD) شود. جراحان باتجربه با استفاده از ابزارهای بسیار ظریف و گاهی تحت هدایت اکوکاردیوگرافی مری (TEE) در حین عمل، دقیقاً همان مقدار لازم از بافت را حذف می‌کنند تا بهترین نتیجه هیدرودینامیکی برای جریان خون حاصل شود.

🔬 سیستم برق‌رسانی قلب نیز از نزدیکی ناحیه سپتوم عبور می‌کند. به همین دلیل، یکی از عوارض احتمالی پس از مایکتومی، اختلال در هدایت پیام‌های الکتریکی قلب (مانند بلوک شاخه‌ای چپ) است. در موارد اندکی، بیمار ممکن است پس از عمل به نصب یک پیس‌میکر (Pacemaker – باتری قلب) نیاز پیدا کند تا ضربان قلب به طور منظم حفظ شود. پزشکان پیش از عمل تمام این موارد را بررسی کرده و آمادگی لازم برای مدیریت ریتم قلب را دارند.

🏥 دوران نقاهت پس از سپتال مایکتومی معمولاً شامل ۵ تا ۷ روز بستری در بیمارستان است. روزهای اول در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) سپری می‌شود تا وضعیت تنفس و عملکرد قلب به دقت پایش شود. اکثر بیماران گزارش می‌دهند که تنگی نفس آن‌ها بلافاصله پس از عمل به طرز شگفت‌آوری بهبود یافته است. با خروج از بیمارستان، بیمار وارد یک دوره استراحت چند هفته‌ای در منزل می‌شود تا استخوان جناغ سینه به طور کامل جوش بخورد.

💊 پس از جراحی، بسیاری از بیماران می‌توانند دوز داروهای قلبی خود را کاهش دهند یا برخی از آن‌ها را تحت نظر پزشک قطع کنند. با این حال، ادامه چکاپ‌های دوره‌ای و انجام اکوکاردیوگرافی برای اطمینان از باقی ماندن مسیر خروجی در حالت باز الزامی است. این جراحی نه تنها کیفیت زندگی را دگرگون می‌کند، بلکه خطر مرگ ناگهانی قلبی را در این دسته از بیماران به شدت کاهش داده و طول عمر آن‌ها را به سطح افراد عادی بازمی‌گرداند.

🏃 بازتوانی قلبی (Cardiac Rehabilitation) بخش مهمی از مسیر بهبودی است. بیمار تحت نظر متخصص، ورزش‌های هوازی سبک را آغاز می‌کند تا عضله قلب که سال‌ها تحت فشار انسداد بوده، دوباره تقویت شود. پس از اتمام دوره نقاهت (حدود دو ماه)، اکثر افراد می‌توانند به فعالیت‌های ورزشی و تفریحی که قبلاً به دلیل تنگی نفس از انجام آن‌ها محروم بودند، بازگردند و از زندگی با قلبی که اکنون به راحتی می‌تپد، لذت ببرند.

✨ سپتال مایکتومی ترکیبی از هنر جراحی و دانش فیزیک جریان خون است. این عمل با حذف موانع فیزیکی در مسیر حرکت خون، تپش‌های قلب را روان و بی‌صدا می‌کند. در دنیای پزشکی امروز، این جراحی برای بیماران مبتلا به ضخامت بیش از حد قلب، به مثابه باز شدن دریچه‌ای جدید رو به سلامتی و فعالیتی دوباره است که امید به زندگی را در آن‌ها زنده نگه می‌دارد.