جراحی ماز (Maze Procedure) چیست و چگونه آریتمی را درمان می‌کند

🫧 Maze Procedure یا عمل ماز یک روش جراحی تخصصی برای درمان فیبریلاسیون دهلیزی (AF) است؛ آریتمی‌ای که در آن دهلیزهای قلب به‌جای انقباض منظم، دچار لرزش‌های سریع و نامنظم می‌شوند. هدف این عمل ایجاد مسیرهای کنترل‌شده‌ای از بافت اسکار در دهلیزهاست تا سیگنال‌های الکتریکی نابجا نتوانند پخش شوند و ریتم طبیعی قلب دوباره برقرار شود. این اسکارها مانند دیوارهای یک «هزارتو» عمل می‌کنند و مسیر صحیح هدایت الکتریکی را هدایت می‌کنند.

🫀 در فیبریلاسیون دهلیزی، سیگنال‌های الکتریکی بی‌نظم در دهلیزها پخش می‌شوند و باعث ضربان سریع و نامنظم می‌گردند. Maze Procedure با ایجاد خطوط دقیق اسکار، این مسیرهای نابجا را مسدود می‌کند و اجازه می‌دهد تنها مسیرهای طبیعی فعال بمانند. نتیجه این کار بازگشت ریتم سینوسی و بهبود عملکرد پمپاژ قلب است.

🧭 این عمل معمولاً در حین جراحی قلب باز انجام می‌شود، به‌ویژه زمانی که بیمار هم‌زمان نیاز به جراحی دریچه یا بای‌پس دارد. اما نسخه‌های کم‌تهاجمی‌تر نیز وجود دارند که از برش‌های کوچک استفاده می‌کنند و بدون باز کردن کامل قفسه سینه انجام می‌شوند.

🔍 در روش کلاسیک Maze، جراح خطوطی از برش‌های کوچک در دهلیز چپ و راست ایجاد می‌کرد که پس از ترمیم، بافت اسکار تشکیل می‌داد. امروزه این خطوط با انرژی‌های مدرن مانند Radiofrequency یا Cryoablation ایجاد می‌شوند که دقیق‌تر، سریع‌تر و ایمن‌تر هستند.

🛠️ یکی از مهم‌ترین بخش‌های این عمل، ایجاد خطوط اسکار در اطراف وریدهای ریوی است؛ جایی که اغلب سیگنال‌های نابجا آغاز می‌شوند. این کار باعث ایزوله شدن این ناحیه و جلوگیری از ورود سیگنال‌های اضافی به دهلیز می‌شود.

🧬 Maze Procedure برای بیمارانی مناسب است که فیبریلاسیون دهلیزی طولانی‌مدت یا مقاوم به دارو دارند، یا کسانی که هم‌زمان نیاز به جراحی قلبی دیگری دارند. این روش می‌تواند در بیمارانی که ابلیشن کاتتری موفق نبوده نیز مؤثر باشد.

🩺 موفقیت این عمل بسیار بالا است و در بسیاری از بیماران ریتم طبیعی برای سال‌ها حفظ می‌شود. به‌ویژه در بیمارانی که AF طولانی‌مدت دارند، Maze یکی از مؤثرترین درمان‌ها محسوب می‌شود.

🫁 پس از عمل، بسیاری از بیماران بهبود قابل توجهی در تنگی نفس، خستگی و تپش قلب احساس می‌کنند. بازگشت ریتم طبیعی باعث بهبود جریان خون دهلیزی و کاهش خطر لخته و سکته مغزی می‌شود.

📈 در برخی بیماران، ممکن است در هفته‌های اول پس از عمل آریتمی‌های گذرا رخ دهد. این حالت طبیعی است و معمولاً با گذشت زمان و بهبود بافت قلب برطرف می‌شود. پزشک ممکن است برای مدتی داروهای ضدآریتمی تجویز کند.

🧪 قبل از عمل، بیمار تحت بررسی کامل قرار می‌گیرد. اکو، نوار قلب، هولتر و گاهی CT یا MRI کمک می‌کنند ساختار دهلیزها و شدت AF مشخص شود. این اطلاعات برای برنامه‌ریزی دقیق عمل ضروری است.

🩻 Maze Procedure می‌تواند هم‌زمان با جراحی‌های دیگر مانند ترمیم دریچه میترال یا بای‌پس کرونر انجام شود. این ترکیب باعث می‌شود بیمار تنها یک‌بار تحت جراحی قرار گیرد و نتایج بهتری به‌دست آید.

🧠 یکی از مزایای مهم این روش، کاهش نیاز به داروهای ضدانعقاد در آینده است. اگر ریتم طبیعی پایدار بماند و دهلیزها عملکرد خوبی داشته باشند، پزشک ممکن است مصرف داروهای رقیق‌کننده خون را کاهش دهد.

🫂 دوران نقاهت مشابه سایر جراحی‌های قلب باز است. بیمار چند روز در بیمارستان می‌ماند و سپس در خانه به‌تدریج فعالیت‌های خود را افزایش می‌دهد. توان‌بخشی قلبی می‌تواند روند بهبودی را تسریع کند.

🌡️ عوارض این عمل نادر هستند، اما ممکن است شامل خونریزی، آریتمی‌های موقت یا مشکلات ریوی باشند. با این حال، در مراکز باتجربه، احتمال این عوارض بسیار پایین است و نتایج عمل بسیار قابل اعتماد هستند.

🧭 در برخی بیماران، اگر AF بسیار طولانی‌مدت باشد یا دهلیزها بزرگ شده باشند، ممکن است نیاز به ترکیب Maze با ابلیشن کاتتری در آینده وجود داشته باشد. این تصمیم بر اساس پاسخ بیمار به درمان گرفته می‌شود.

🧘 بسیاری از بیماران پس از عمل احساس می‌کنند کیفیت زندگی‌شان به‌طور چشمگیری بهتر شده است. کاهش تپش قلب، بهبود خواب و افزایش توان فعالیت از مزایای مهم این روش هستند.

🫀 Maze Procedure یکی از پیشرفته‌ترین و مؤثرترین روش‌های درمان فیبریلاسیون دهلیزی است. این روش با ایجاد مسیرهای الکتریکی کنترل‌شده، قلب را به نظم طبیعی بازمی‌گرداند و خطر سکته و نارسایی قلبی را کاهش می‌دهد.

🌈 در مجموع، Maze Procedure یک درمان قدرتمند، پایدار و ایمن برای AF مقاوم است و به بیماران کمک می‌کند زندگی سالم‌تر، آرام‌تر و فعال‌تری داشته باشند.