آنژیوپلاستی با لیزر (Laser Angioplasty) چیست و چگونه انجام می‌شود

✨ آنژیوپلاستی لیزری (Laser Angioplasty) یک تکنولوژی پیشرفته در درمان گرفتگی عروق است که از انرژی متمرکز نور برای از بین بردن پلاک‌های سخت و رسوبات چربی داخل رگ‌ها استفاده می‌کند. در این روش، برخلاف آنژیوپلاستی سنتی که پلاک‌ها را فقط به دیواره رگ می‌فشارد، پرتوهای لیزر با دقت بسیار بالا، بافت‌های مسدودکننده را تبخیر یا خرد می‌کنند. این متد به‌ویژه برای انسدادهای بسیار سخت که بالون‌های معمولی توان باز کردن آن‌ها را ندارند، یک راهکار کلیدی محسوب می‌شود.

🏗️ ضرورت استفاده از لیزر زمانی ایجاد می‌شود که پلاک‌های داخل رگ به دلیل رسوب کلسیم بسیار سفت شده باشند یا رگ به طور کامل مسدود شده باشد (CTO). در این شرایط، عبور دادن سیم‌های جراحی یا باز کردن بالون ممکن است باعث آسیب به دیواره رگ شود. لیزر با تابش پالس‌های انرژی در طول موج‌های خاص، پیوندهای مولکولی پلاک را از هم می‌گسلد و راه را برای جریان مجدد خون باز می‌کند، بدون اینکه گرمای شدیدی به بافت‌های سالم اطراف منتقل کند.

💉 فرآیند اجرا با یک بی‌حسی موضعی ساده در ناحیه کشاله ران یا مچ دست آغاز می‌شود. پزشک متخصص یک کاتتر ظریف که حاوی فیبرهای نوری (Fiber Optics) است را وارد جریان خون کرده و تحت هدایت تصاویر زنده رادیولوژی، آن را تا نزدیکی محل گرفتگی هدایت می‌کند. نوک این کاتتر دقیقاً در مقابل پلاک قرار می‌گیرد تا پرتوهای لیزر مستقیماً به توده مسدودکننده برخورد کنند.

🌪️ مکانیسم عمل لیزر در داخل رگ بسیار جالب است؛ پرتوهای لیزر با ایجاد حباب‌های میکروسکوپی و امواج صوتی بسیار ضعیف، باعث درهم‌شکستن ساختار پلاک می‌شوند. این ذرات به قدری ریز هستند (کوچک‌تر از گلبول‌های قرمز خون) که به راحتی در جریان خون حل شده و توسط سیستم ایمنی بدن دفع می‌شوند، بنابراین خطر ایجاد لخته یا انسداد در رگ‌های کوچک‌تر پایین‌دست به حداقل می‌رسد.

🔪 یکی از کاربردهای مهم آنژیوپلاستی لیزری، درمان “تنگی مجدد داخل استنت” (In-Stent Restenosis) است. گاهی اوقات در افرادی که قبلاً فنر یا استنت گذاشته‌اند، بافت جدیدی داخل آن رشد کرده و دوباره رگ را می‌بندد. تراشیدن این بافت از داخل یک فنر فلزی با ابزارهای مکانیکی دشوار است، اما لیزر می‌تواند بدون آسیب رساندن به بدنه فلزی استنت، بافت اضافی را تبخیر کرده و مسیر را دوباره پاکسازی کند.

🩺 ایمنی در این روش حرف اول را می‌زند. دستگاه‌های لیزر مدرن (مانند اکسایمر لیزر) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که انرژی آن‌ها فقط توسط بافت‌های غیرطبیعی و پلاک‌ها جذب شود. این ویژگی “انتخاب‌گری” باعث می‌شود که دیواره منعطف و سالم رگ هیچ آسیبی نبیند. پزشک با کنترل تعداد و شدت پالس‌های لیزر، فرآیند باز کردن رگ را به صورت مرحله‌به‌مرحله و با دقت میکرونی پیش می‌برد.

🏥 دوران نقاهت پس از آنژیوپلاستی لیزری بسیار سریع است. از آنجایی که این عمل بدون برش جراحی بزرگ انجام می‌شود، بیمار معمولاً چند ساعت پس از عمل می‌تواند راه برود و روز بعد از بیمارستان مرخص شود. جای زخم عمل تنها یک نقطه کوچک در محل ورود کاتتر است که به سرعت ترمیم می‌شود. این موضوع برای بیماران مسن یا افرادی که از جراحی‌های سنگین هراس دارند، یک مزیت بزرگ است.

🩹 پس از اتمام مرحله لیزر، پزشک معمولاً از یک بالون دارویی یا استنت برای تثبیت نهایی رگ استفاده می‌کند. لیزر با صاف و هموار کردن سطح داخلی رگ، باعث می‌شود استنت به خوبی به دیواره بچسبد و بهترین نتیجه بلندمدت حاصل شود. ترکیب لیزر و استنت‌گذاری، نرخ موفقیت در درمان رگ‌های بسیار پیچیده و طولانی را به طرز چشمگیری بهبود بخشیده است.

💊 مراقبت‌های دارویی پس از این عمل مشابه سایر روش‌های درون‌رگی است. مصرف داروهای ضد پلاکت برای جلوگیری از تشکیل لخته در محل لیزر شده ضروری است. همچنین بیمار باید سبک زندگی خود را اصلاح کند؛ زیرا لیزر گرفتگی فعلی را از بین می‌برد، اما برای جلوگیری از تشکیل پلاک‌های جدید، کنترل چربی خون، فشار خون و ترک سیگار الزامی است تا سلامت عروق برای سال‌ها حفظ شود.

🏃 بازگشت به زندگی عادی و فعالیت‌های ورزشی معمولاً ظرف چند روز امکان‌پذیر است. بسیاری از بیماران بلافاصله پس از عمل حس می‌کنند که تنفس آن‌ها راحت‌تر شده و دردهای قفسه سینه یا پاهایشان که ناشی از کمبود خون‌رسانی بود، برطرف شده است. آنژیوپلاستی لیزری در واقع یک “پاکسازی نوری” است که با ظرافتی خیره‌کننده، مسیر زندگی را در رگ‌های بدن باز می‌کند.

✨ در مجموع، آنژیوپلاستی لیزری نمادی از ورود تکنولوژی‌های عصر فضا به دنیای پزشکی قلب و عروق است. این روش با استفاده از قدرت نور، سخت‌ترین موانع جریان خون را از پیش رو برمی‌دارد و به جراحان اجازه می‌دهد رگ‌هایی را درمان کنند که در گذشته تنها با جراحی‌های سنگین قلب باز قابل ترمیم بودند. این تکنولوژی، تپش‌های قلب را با اطمینان و دقت بیشتری به جریان می‌اندازد.