لخته داخل قلب (Intracardiac Thrombus) چیست و چگونه تشخیص داده میشود
Intracardiac Thrombus
🫀 لخته داخل قلب یا Intracardiac Thrombus به حالتی گفته میشود که در یکی از حفرههای قلب یک توده لخته خون تشکیل میشود. این لخته میتواند جریان طبیعی خون را مختل کند یا در صورت جدا شدن، وارد گردش خون شود و باعث سکته مغزی، آمبولی سیستمیک یا آمبولی ریوی گردد. اهمیت این وضعیت در این است که اغلب بدون علامت است اما پیامدهای آن میتواند بسیار جدی باشد.
🩸 لخته زمانی تشکیل میشود که خون در یک ناحیه از قلب راکد بماند یا دیواره قلب آسیبدیده باشد. هرچه حرکت خون کندتر باشد، احتمال لختهسازی بیشتر میشود. این حالت معمولاً در بیماریهایی دیده میشود که باعث کاهش قدرت پمپاژ قلب یا بینظمی ضربان میشوند.
❤️ شایعترین محل تشکیل لخته، دهلیز چپ است، بهویژه در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (Atrial Fibrillation: بینظمی شدید ضربان دهلیزها). در این آریتمی، دهلیزها بهطور مؤثر منقبض نمیشوند و خون در آنها تجمع پیدا میکند و محیطی مناسب برای لختهسازی ایجاد میشود.
🔥 لخته در بطن چپ معمولاً پس از سکته قلبی (Myocardial Infarction) دیده میشود، بهخصوص اگر بخشی از بطن دچار آکینزی یا دیسکینزی شده باشد. این نواحی بیحرکت باعث رکود خون میشوند و احتمال تشکیل لخته را بالا میبرند.
🌬️ لخته در دهلیز راست یا بطن راست کمتر شایع است، اما در بیماران با نارسایی شدید قلبی، فشار خون ریوی یا وجود کاتترهای وریدی طولانیمدت دیده میشود. این لختهها خطر آمبولی ریوی دارند و میتوانند ناگهانی و خطرناک باشند.
🧠 خطر اصلی لخته داخل قلب، آمبولی است. اگر لخته از دهلیز چپ جدا شود، میتواند وارد مغز شود و سکته مغزی ایجاد کند. اگر از سمت راست جدا شود، ممکن است وارد ریهها شود و آمبولی ریوی ایجاد کند. این پیامدها اهمیت تشخیص سریع را نشان میدهند.
🩺 تشخیص لخته داخل قلب معمولاً با اکوکاردیوگرافی انجام میشود. اکو از راه قفسه سینه (TTE) میتواند لختههای بزرگ را نشان دهد، اما برای لختههای کوچک یا دهلیز چپ، اکو از راه مری (TEE) حساسیت بسیار بیشتری دارد و روش استاندارد تشخیص است.
🔍 در برخی موارد، MRI قلب یا CT قلب نیز برای تشخیص دقیقتر استفاده میشود، بهویژه زمانی که اکو تصویر واضحی ارائه ندهد یا نیاز به ارزیابی ساختارهای پیچیده باشد. این روشها میتوانند لختههای کوچک را نیز شناسایی کنند.
📈 لخته داخل قلب معمولاً در زمینه بیماریهایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی، سکته قلبی اخیر، نارسایی شدید بطن چپ، کاردیومیوپاتیهای دیلاته، بیماریهای دریچهای یا وجود پروتزهای دریچهای دیده میشود. شناخت این زمینهها به تشخیص کمک میکند.
💊 درمان اصلی لخته داخل قلب، داروهای ضدانعقاد است. این داروها از بزرگتر شدن لخته جلوگیری میکنند و به بدن اجازه میدهند لخته را بهتدریج حل کند. انتخاب دارو بسته به محل لخته، اندازه آن و شرایط بیمار متفاوت است.
⚙️ در برخی بیماران، بهویژه در لختههای بزرگ یا همراه با خطر بالای آمبولی، ممکن است درمان تهاجمیتر مانند جراحی یا برداشت لخته از طریق کاتتر لازم باشد. این موارد معمولاً در شرایط اورژانسی انجام میشوند.
🛠️ اگر لخته در بطن چپ پس از سکته قلبی ایجاد شده باشد، درمان شامل ترکیبی از ضدانعقاد، کنترل نارسایی قلبی و درمان علت زمینهای است. پیگیری دقیق با اکو ضروری است تا روند کوچک شدن لخته بررسی شود.
🏥 در بیماران با فیبریلاسیون دهلیزی، وجود لخته در دهلیز چپ مانع انجام کاردیوورژن (Cardioversion: بازگرداندن ریتم طبیعی با شوک الکتریکی) میشود، زیرا شوک میتواند لخته را جابهجا کند. ابتدا باید لخته با درمان مناسب از بین برود.
🫂 بیماران مبتلا به لخته داخل قلب باید تحت پیگیری منظم باشند. پزشک با اکوهای دورهای بررسی میکند که آیا لخته کوچکتر شده یا از بین رفته است. این پیگیریها برای جلوگیری از عوارض ضروریاند.
🌡️ برخی عوامل مانند کمتحرکی، نارسایی قلبی، بینظمی ضربان و اختلالات انعقادی میتوانند خطر تشکیل لخته را افزایش دهند. مدیریت این عوامل نقش مهمی در پیشگیری دارد و باید جدی گرفته شود.
🍃 سبک زندگی سالم، فعالیت بدنی مناسب، کنترل فشار خون و درمان بیماریهای زمینهای میتواند خطر تشکیل لخته را کاهش دهد. این اقدامات مکمل درمان دارویی هستند و اثرات مثبت طولانیمدت دارند.
🧘 مدیریت استرس و خواب کافی نیز اهمیت دارد، زیرا استرس میتواند ضربان قلب را نامنظم کند و خطر فیبریلاسیون دهلیزی را افزایش دهد. آرامسازی و مراقبت از سلامت روان بخشی از درمان است.
🚶 بسیاری از بیماران پس از درمان مناسب میتوانند زندگی طبیعی داشته باشند، اما باید داروهای خود را منظم مصرف کنند و از قطع ناگهانی آنها پرهیز کنند. قطع ناگهانی داروهای ضدانعقاد میتواند خطرناک باشد.
🛡️ لخته داخل قلب اگرچه خطرناک است، اما با تشخیص سریع و درمان مناسب قابلکنترل است. هدف درمان جلوگیری از آمبولی، حفظ عملکرد قلب و کاهش خطر سکته است. همکاری بیمار با پزشک نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
🌱 آگاهی از علائم، پیگیری منظم و درمان دقیق میتواند از عوارض جدی جلوگیری کند. بسیاری از بیماران با مدیریت صحیح زندگی سالم و فعالی خواهند داشت و از خطرات احتمالی دور میمانند.
