اتروتومی با لیزر اکسایمر (Excimer Laser Athrectomy) چیست و چگونه انجام می‌شود

✨ آترکتومی لیزری اکسایمر (Excimer Laser Atherectomy) یک روش فوق‌تخصصی و مینیاتوری برای پاکسازی رگ‌های مسدود شده است که از انرژی “سرد” لیزر برای از بین بردن پلاک‌های عروقی استفاده می‌کند. برخلاف سایر لیزرها که با تولید گرما بافت را می‌سوزانند، لیزر اکسایمر از اشعه ماوراء بنفش (Ultraviolet) برای شکستن پیوندهای مولکولی پلاک‌ها استفاده می‌کند. این ویژگی باعث می‌شود که رسوبات سخت بدون آسیب رساندن به بافت‌های حساس و سالم دیواره رگ، به ذرات بسیار ریز تبدیل شوند.

🧱 ضرورت استفاده از این تکنولوژی زمانی است که پلاک‌های داخل رگ به قدری سخت یا پیچیده هستند که روش‌های مکانیکی مانند بالون زدن یا تراشیدن چرخشی (Rotational Atherectomy) کارساز نیستند. لیزر اکسایمر به‌ویژه در درمان “تنگی مجدد داخل استنت” (In-Stent Restenosis) معجزه می‌کند؛ جایی که بافت جدیدی داخل فنر قبلی رشد کرده و رگ را دوباره بسته است. لیزر می‌تواند این بافت مزاحم را بدون صدمه زدن به ساختار فلزی استنت تبخیر کند.

💉 فرآیند جراحی با ایجاد یک دسترسی کوچک در رگ کشاله ران یا مچ دست آغاز می‌شود. پزشک یک کاتتر (Catheter – لوله باریک) حاوی فیبرهای نوری بسیار ظریف را وارد بدن کرده و تحت هدایت تصاویر زنده رادیولوژی، آن را دقیقاً در مقابل سد خونی قرار می‌دهد. با فعال شدن لیزر، پالس‌های انرژی به پلاک برخورد کرده و آن را به ذراتی کوچکتر از گلبول‌های قرمز تبدیل می‌کنند که به راحتی در جریان خون حل و دفع می‌شوند.

🌊 یکی از مزایای منحصربه‌فرد این روش، توانایی آن در از بین بردن هم‌زمان پلاک‌های سخت (Plaque) و لخته‌های خون (Thrombus) است. در بسیاری از حملات قلبی، ترکیبی از رسوبات قدیمی و لخته‌های جدید رگ را می‌بندد. لیزر اکسایمر با تولید حباب‌های صوتی مینیاتوری، ساختار لخته را درهم می‌شکند و مسیر خون را باز می‌کند. این ویژگی “چندمنظوره” بودن، لیزر را به ابزاری حیاتی در شرایط اورژانسی تبدیل کرده است.

🩹 ایمنی این روش بسیار بالاست، زیرا عمق نفوذ لیزر اکسایمر بسیار کم (در حد ۵۰ میکرون) است. این یعنی انرژی لیزر فقط لایه بسیار نازکی از پلاک را که مستقیماً با نوک کاتتر در تماس است هدف قرار می‌دهد و به لایه‌های زیرین و حیاتی رگ نفوذ نمی‌کند. به همین دلیل، خطر سوراخ شدن رگ (Perforation) در این متد نسبت به سایر روش‌های تهاجمی به شدت کاهش یافته است.

🏥 دوران بهبودی پس از آترکتومی لیزری اکسایمر بسیار سریع است. از آنجایی که هیچ برشی در ناحیه سینه یا شکم وجود ندارد، بیمار معمولاً چند ساعت پس از عمل می‌تواند راه برود و در اکثر موارد صبح روز بعد مرخص می‌شود. این روش برای بیماران دیابتی یا افرادی که رگ‌های بسیار ظریف و شکننده‌ای دارند، گزینه‌ای ایده‌آل است، زیرا تهاجم کمتری به ساختار اصلی عروق وارد می‌کند.

💊 پس از اتمام عمل، برای تثبیت مسیر باز شده، معمولاً یک بالون دارویی یا استنت جدید در محل قرار داده می‌شود. لیزر با هموار کردن سطح داخلی رگ، بستری مناسب برای چسبیدن کامل استنت فراهم می‌کند. مصرف داروهای ضد پلاکت (مانند آسپرین) پس از عمل الزامی است تا از تشکیل مجدد رسوبات در محل لیزر شده جلوگیری شود و تپش‌های قلب با اطمینان بیشتری ادامه یابد.

🏃 بازگشت به زندگی فعال و رفع علائمی مثل تنگی نفس یا درد سینه بلافاصله پس از عمل توسط بیماران حس می‌شود. آترکتومی لیزری اکسایمر در واقع یک “مهندسی نوری” در خدمت قلب است که سخت‌ترین بن‌بست‌های عروقی را با قدرت نور می‌گشاید. این تکنولوژی به جراحان اجازه می‌دهد تا پیچیده‌ترین گرفتگی‌ها را با کمترین ریسک و بیشترین دقت درمان کنند و امید به زندگی را در بیماران قلبی افزایش دهند.