استنت‌های دارویی (DES) چیستند و چه مزایایی دارند

🫧 استنت‌های دارویی (Drug-Eluting Stents – DES) نسل پیشرفته‌ای از استنت‌ها هستند که علاوه بر باز نگه‌داشتن رگ، دارویی را به‌تدریج آزاد می‌کنند تا از رشد مجدد بافت و تنگی دوباره رگ جلوگیری شود. این استنت‌ها روی یک چارچوب فلزی بسیار ظریف قرار دارند و سطح آن‌ها با یک لایه پلیمری پوشیده شده که داروی ضدتکثیر سلولی را به‌صورت کنترل‌شده آزاد می‌کند. همین ویژگی باعث شده DES نسبت به استنت‌های فلزی ساده نتایج بسیار بهتری داشته باشند.

🫀 زمانی که رگ کرونر دچار تنگی می‌شود، جریان خون به عضله قلب کاهش می‌یابد و بیمار دچار درد قفسه سینه یا حتی سکته قلبی می‌شود. در آنژیوپلاستی، ابتدا بالون رگ را باز می‌کند و سپس استنت در محل قرار می‌گیرد تا رگ دوباره بسته نشود. استنت‌های دارویی با جلوگیری از رشد بیش‌ازحد بافت داخل رگ، احتمال تنگی مجدد را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند.

🧬 داروهایی که روی DES استفاده می‌شوند معمولاً از گروه داروهای ضدتکثیر سلولی هستند، مانند سیرولیموس (Sirolimus: داروی مهارکننده رشد سلولی) یا پاکلیتاکسل (Paclitaxel: داروی ضدتکثیر). این داروها مانع از رشد سلول‌های دیواره رگ می‌شوند و اجازه نمی‌دهند بافت اضافی داخل استنت تشکیل شود.

🛠️ ساختار DES شامل سه بخش اصلی است: چارچوب فلزی، لایه پلیمری و داروی پوشاننده. چارچوب فلزی استحکام لازم را فراهم می‌کند، پلیمر دارو را نگه می‌دارد و دارو به‌تدریج در طی چند هفته تا چند ماه آزاد می‌شود. این طراحی دقیق باعث می‌شود اثر دارو طولانی و پایدار باشد.

🔍 یکی از مهم‌ترین مزایای DES کاهش چشمگیر تنگی مجدد رگ (Restenosis) است. در استنت‌های فلزی ساده، احتمال تنگی مجدد حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد بود، اما در DES این عدد به کمتر از ۵ تا ۱۰ درصد کاهش یافته است. این تفاوت بزرگ باعث شده DES به انتخاب اصلی در بیشتر بیماران تبدیل شود.

🩺 DES به‌ویژه برای بیمارانی که رگ‌های کوچک دارند، دیابت دارند یا سابقه تنگی مجدد داشته‌اند بسیار مناسب است. این بیماران بیشتر در معرض رشد بافت اضافی داخل رگ هستند و استفاده از استنت دارویی می‌تواند نتایج درمان را به‌طور قابل توجهی بهبود دهد.

🫁 پس از قرار دادن DES، بیمار باید داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین و کلوپیدوگرل را برای مدتی مصرف کند. این داروها از تشکیل لخته روی استنت جلوگیری می‌کنند، زیرا سطح استنت تا زمانی که با بافت طبیعی پوشیده شود، مستعد لخته‌سازی است. مدت مصرف دارو بسته به نوع استنت و شرایط بیمار متفاوت است.

📈 مطالعات متعدد نشان داده‌اند که DES نه‌تنها احتمال تنگی مجدد را کاهش می‌دهد، بلکه نیاز به تکرار آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس را نیز کم می‌کند. این موضوع برای بیماران و پزشکان اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان‌های تکراری هزینه‌بر و پرخطر هستند.

🧪 در برخی بیماران، به‌ویژه کسانی که نمی‌توانند داروهای ضدپلاکت را طولانی‌مدت مصرف کنند، انتخاب نوع DES اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نسل‌های جدید DES با پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر طراحی شده‌اند تا پس از آزادسازی دارو، پلیمر به‌تدریج از بین برود و سطح استنت طبیعی‌تر شود.

🩻 قرار دادن DES در اتاق آنژیوگرافی و تحت تصویربرداری زنده انجام می‌شود. پزشک استنت را روی یک بالون قرار می‌دهد و آن را در محل تنگی باز می‌کند. پس از باز شدن، استنت به دیواره رگ می‌چسبد و در همان‌جا باقی می‌ماند. این فرایند معمولاً بدون درد و بسیار سریع است.

🧠 یکی از نگرانی‌های اولیه درباره DES احتمال لخته دیررس بود، اما با پیشرفت طراحی استنت‌ها و بهبود داروهای ضدپلاکت، این خطر به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. امروزه DES نسل جدید بسیار ایمن‌تر و پایدارتر هستند.

🫂 انتخاب DES برای بیمار باید بر اساس شرایط فردی انجام شود. عواملی مانند سن، دیابت، اندازه رگ، محل تنگی و توانایی مصرف داروهای ضدپلاکت در تصمیم‌گیری نقش دارند. پزشک با بررسی این موارد بهترین نوع استنت را انتخاب می‌کند.

🌡️ در بیماران دیابتی، DES نتایج بسیار بهتری نسبت به استنت‌های ساده دارد. دیابت باعث التهاب و رشد بیش‌ازحد بافت داخل رگ می‌شود و DES با مهار این روند، احتمال تنگی مجدد را کاهش می‌دهد.

🧭 برخی DESها دارای پلیمرهای قابل جذب هستند که پس از آزادسازی دارو، به‌تدریج از بین می‌روند. این ویژگی باعث می‌شود رگ پس از مدتی حالت طبیعی‌تری پیدا کند و احتمال لخته‌سازی کاهش یابد. این نسل از استنت‌ها به‌عنوان DESهای پیشرفته شناخته می‌شوند.

🧘 بیمارانی که DES دریافت می‌کنند معمولاً پس از چند روز می‌توانند فعالیت‌های روزمره خود را از سر بگیرند. بهبود علائم مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس معمولاً سریع و قابل توجه است، زیرا جریان خون به‌سرعت بهتر می‌شود.

🫀 DES بخشی از درمان جامع بیماری عروق کرونر است. در کنار استنت‌گذاری، کنترل فشار خون، قند خون، چربی خون و ترک سیگار نقش مهمی در موفقیت درمان دارند. بدون اصلاح سبک زندگی، حتی بهترین استنت‌ها نیز نمی‌توانند از مشکلات آینده جلوگیری کنند.

🔬 پیشرفت‌های تکنولوژی باعث شده استنت‌های دارویی امروزی بسیار نازک‌تر، انعطاف‌پذیرتر و سازگارتر با بدن باشند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود استنت بهتر در رگ قرار گیرد و احتمال آسیب به دیواره رگ کمتر شود.

🧩 DES در بسیاری از بیماران جایگزین جراحی بای‌پس شده است، به‌ویژه زمانی که تنگی‌ها محدود و قابل دسترسی باشند. این روش کم‌تهاجمی، سریع و با دوران نقاهت کوتاه، برای بسیاری از بیماران گزینه‌ای ایده‌آل است.

🌈 در مجموع، استنت‌های دارویی (DES) یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌ها در درمان بیماری عروق کرونر هستند. این استنت‌ها با آزادسازی دارو و جلوگیری از رشد بافت اضافی، نتایج درمانی بسیار بهتری نسبت به استنت‌های ساده ارائه می‌دهند و به بیماران کمک می‌کنند زندگی سالم‌تر و فعال‌تری داشته باشند.