کاردیومیوپاتی دیلاته (DCM) چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان میشود
DCM
🫀 کاردیومیوپاتی اتساعی یا DCM یکی از شایعترین بیماریهای عضله قلب است که در آن بطن چپ یا هر دو بطن بزرگ و ضعیف میشوند. این ضعف باعث میشود قلب نتواند خون را با قدرت کافی پمپ کند و بهتدریج علائم نارسایی قلبی ظاهر شود. درک این بیماری برای بیماران و خانوادهها بسیار مهم است، زیرا با شناخت بهتر، درمان و کنترل آن نیز مؤثرتر خواهد بود.
🌬️ در DCM عضله قلب نازک و کشیده میشود و همین موضوع باعث کاهش قدرت انقباض میگردد. وقتی پمپاژ قلب ضعیف شود، خون در ریهها و اندامها تجمع پیدا میکند و فرد دچار تنگی نفس، خستگی و ورم پاها میشود. این تغییرات معمولاً تدریجی هستند و ممکن است بیمار مدتها متوجه مشکل نشود.
🧬 علت DCM همیشه مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی نقش مهمی دارند. بسیاری از بیماران سابقه خانوادگی این بیماری را دارند و جهشهای ژنی خاص میتوانند باعث ضعف ساختاری عضله قلب شوند. به همین دلیل، در خانوادههایی که چند نفر مبتلا هستند، غربالگری ژنتیکی توصیه میشود.
🦠 برخی عفونتهای ویروسی میتوانند عضله قلب را ملتهب کرده و در نهایت به DCM منجر شوند. این حالت که «میوکاردیت» نام دارد، ممکن است پس از یک سرماخوردگی ساده یا عفونت ویروسی دیگر رخ دهد. در برخی افراد، التهاب بهطور کامل برطرف نمیشود و به آسیب دائمی عضله قلب میانجامد.
🍺 مصرف طولانیمدت الکل یکی از علل شناختهشده DCM است. الکل در دوزهای بالا به سلولهای عضله قلب آسیب میزند و باعث ضعف تدریجی آن میشود. ترک الکل در مراحل اولیه میتواند روند بیماری را کند یا حتی متوقف کند، اما در مراحل پیشرفتهتر آسیب معمولاً برگشتپذیر نیست.
💊 برخی داروها، بهویژه داروهای شیمیدرمانی مانند «آنتراسیکلینها» (Anthracyclines: گروهی از داروهای ضدسرطان)، میتوانند به عضله قلب آسیب بزنند. پزشکان معمولاً در طول درمان سرطان عملکرد قلب را مرتب بررسی میکنند تا از بروز DCM جلوگیری شود.
⚡ اختلالات ریتم قلب نیز میتوانند باعث DCM شوند. اگر قلب برای مدت طولانی خیلی سریع یا نامنظم بزند، عضله قلب خسته و ضعیف میشود. درمان آریتمیها در این بیماران میتواند عملکرد قلب را تا حدی بهبود دهد.
🫁 علائم DCM معمولاً شامل تنگی نفس هنگام فعالیت، خستگی زودرس، ورم پاها، تپش قلب و کاهش توانایی ورزش است. برخی بیماران ممکن است درد قفسه سینه یا سرگیجه داشته باشند. شدت علائم بسته به میزان ضعف قلب متفاوت است.
🩺 تشخیص DCM معمولاً با اکوکاردیوگرافی انجام میشود که اندازه و عملکرد بطنها را نشان میدهد. آزمایشهای خون، نوار قلب (ECG)، MRI قلب و در برخی موارد آنژیوگرافی نیز برای بررسی دقیقتر استفاده میشوند. هدف تشخیص، یافتن علت و تعیین شدت بیماری است.
💡 درمان DCM بر کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و کاهش خطر مرگ ناگهانی تمرکز دارد. داروهایی مانند مهارکنندههای ACE، بتابلوکرها و دیورتیکها نقش اصلی را در کنترل بیماری دارند. این داروها فشار روی قلب را کم کرده و عملکرد آن را بهبود میبخشند.
🥗 تغییر سبک زندگی بخش مهمی از درمان است. کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، ترک سیگار، محدود کردن مصرف الکل و انجام فعالیت بدنی سبک و منظم میتواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند. بیماران باید از فعالیتهای سنگین و ناگهانی پرهیز کنند.
📉 در برخی بیماران، DCM باعث کاهش شدید «کسر جهشی» (Ejection Fraction: درصد خونی که در هر ضربان از بطن خارج میشود) میشود. کاهش EF خطر آریتمیهای خطرناک را افزایش میدهد و ممکن است نیاز به دستگاههای خاص مانند ICD (دستگاه شوکدهنده قلب) وجود داشته باشد.
🔌 در مواردی که هماهنگی انقباض بطنها مختل شده باشد، از دستگاه CRT (Cardiac Resynchronization Therapy: درمان باز同步سازی قلب) استفاده میشود. این دستگاه با هماهنگ کردن ضربان بطنها، کارایی پمپاژ قلب را افزایش میدهد و علائم را کاهش میدهد.
🧪 اگر علت DCM یک بیماری زمینهای مانند کمکاری تیروئید، کمبود ویتامینها یا بیماریهای خودایمنی باشد، درمان آن بیماری میتواند به بهبود عملکرد قلب کمک کند. بنابراین بررسی دقیق علتها اهمیت زیادی دارد.
🧵 در برخی بیماران، DCM بخشی از یک بیماری سیستمیک مانند سارکوئیدوز یا آمیلوئیدوز است. در این موارد، درمان باید بر کنترل بیماری اصلی متمرکز باشد. تشخیص این موارد معمولاً نیازمند MRI یا بیوپسی است.
🧭 پیشآگهی DCM بسته به علت، شدت بیماری و پاسخ به درمان متفاوت است. برخی بیماران با درمان مناسب سالها بدون مشکل زندگی میکنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است بهتدریج دچار نارسایی شدید قلب شوند. پیگیری منظم با پزشک نقش کلیدی دارد.
🫂 حمایت خانواده و آموزش بیمار در مدیریت DCM بسیار مهم است. بیماران باید علائم هشداردهنده مانند تنگی نفس شدید، ورم ناگهانی یا تپش قلب شدید را بشناسند و در صورت بروز، سریعاً به پزشک مراجعه کنند.
🧭 در مراحل پیشرفته که درمانهای دارویی و دستگاهی کافی نیستند، گزینههایی مانند پیوند قلب مطرح میشود. این تصمیم پیچیده است و نیاز به ارزیابی دقیق توسط تیم تخصصی دارد.
🧘 مدیریت استرس، خواب کافی و رعایت برنامه دارویی بهطور منظم میتواند کیفیت زندگی بیماران مبتلا به DCM را بهطور قابل توجهی بهبود دهد. بسیاری از بیماران با رعایت این اصول زندگی فعال و طبیعی دارند.
