نارسایی قلبی با EF کاهشیافته چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان میشود
نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش یافته
🫀 نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهشیافته یا HFrEF حالتی است که در آن قدرت پمپاژ قلب کاهش پیدا میکند و بطن چپ نمیتواند خون را به اندازه کافی به بدن برساند. در این وضعیت، کسر جهشی (EF) معمولاً کمتر از ۴۰ درصد است و این کاهش توان پمپاژ باعث تجمع مایع در ریهها، کاهش خونرسانی به اندامها و بروز علائم نارسایی قلبی میشود.
💓 در HFrEF، عضله قلب معمولاً ضعیف، نازک یا گشاد شده است و همین ضعف باعث میشود بطن چپ نتواند با قدرت کافی منقبض شود. نتیجه این است که حجم خون خروجی کاهش مییابد و بدن برای جبران، ضربان قلب را افزایش میدهد یا رگها را منقبض میکند، اما این جبرانها در طولانیمدت وضعیت را بدتر میکنند.
🌬️ یکی از شایعترین علائم HFrEF تنگی نفس است. بیمار ممکن است هنگام فعالیت، دراز کشیدن یا حتی در حالت استراحت احساس کمبود هوا کند. این تنگی نفس بهدلیل تجمع مایع در ریهها رخ میدهد و میتواند کیفیت زندگی را بهشدت کاهش دهد.
🧠 خستگی زودرس و کاهش توان فعالیتی از دیگر علائم مهم HFrEF هستند. وقتی قلب نتواند خون کافی به عضلات برساند، فرد حتی با فعالیتهای ساده احساس ضعف و بیحالی میکند. این خستگی معمولاً بهتدریج ایجاد میشود و ممکن است در ابتدا نادیده گرفته شود.
🦵 ورم پاها، مچها و گاهی شکم از نشانههای رایج نارسایی قلبی است. این ورم بهدلیل تجمع مایع در بافتها ایجاد میشود و معمولاً در پایان روز بیشتر است. در موارد شدید، ممکن است شکم نیز دچار تجمع مایع شود.
🫁 سرفههای شبانه یا احساس خفگی هنگام خواب میتواند نشانه HFrEF باشد. این حالت بهدلیل برگشت مایع به ریهها در حالت درازکش رخ میدهد و ممکن است بیمار را از خواب بیدار کند. این علامت یکی از نشانههای مهم افزایش فشار در ریههاست.
🩺 HFrEF معمولاً نتیجه بیماریهای زمینهای مانند سکته قلبی، بیماری عروق کرونر، فشار خون بالا، کاردیومیوپاتیها یا بیماریهای دریچهای است. درمان این بیماریها میتواند از پیشرفت نارسایی جلوگیری کند و حتی EF را بهبود دهد.
🔥 سکته قلبی یکی از شایعترین علل HFrEF است. وقتی بخشی از عضله قلب بهدلیل انسداد رگ آسیب میبیند، قدرت انقباض آن ناحیه کاهش مییابد و بطن چپ ضعیف میشود. این ضعف میتواند بهمرور کل عملکرد قلب را تحتتأثیر قرار دهد.
🧬 برخی بیماران بهدلیل عوامل ژنتیکی یا بیماریهای ارثی دچار HFrEF میشوند. این بیماریها ممکن است از کودکی وجود داشته باشند اما در بزرگسالی علائم خود را نشان دهند. بررسی خانوادگی در این موارد اهمیت دارد.
📈 تشخیص HFrEF معمولاً با اکوکاردیوگرافی انجام میشود. اکو میتواند EF، اندازه حفرهها، ضخامت دیوارهها و وضعیت دریچهها را نشان دهد. EF کمتر از ۴۰ درصد معمولاً نشانه HFrEF است و نیاز به درمان دارد.
🔍 آزمایش خون مانند BNP یا NT-proBNP نیز میتواند به تشخیص کمک کند. این مواد در نارسایی قلبی افزایش مییابند و نشاندهنده فشار زیاد روی قلب هستند. این آزمایشها برای ارزیابی شدت بیماری مفیدند.
💊 درمان HFrEF شامل داروهایی است که ثابت شده طول عمر را افزایش میدهند. داروهایی مانند ACE inhibitors، ARB، ARNI، بتابلوکرها و آنتاگونیستهای آلدوسترون نقش مهمی در کاهش علائم و بهبود عملکرد قلب دارند. این داروها پایه درمان HFrEF هستند.
⚙️ داروهای جدید مانند SGLT2 inhibitors نیز در درمان HFrEF بسیار مؤثر هستند. این داروها علاوه بر کنترل قند خون، باعث کاهش بستریهای قلبی و بهبود علائم میشوند و اکنون بخشی از درمان استاندارد محسوب میشوند.
🛠️ در برخی بیماران، دستگاههایی مانند ICD (دستگاه شوکدهنده قابل کاشت) برای جلوگیری از مرگ ناگهانی ناشی از آریتمیهای خطرناک استفاده میشود. این دستگاه در صورت بروز آریتمی شدید، شوک الکتریکی میدهد و ریتم قلب را اصلاح میکند.
🔌 در بیمارانی که QRS پهن دارند یا دچار ناهماهنگی بطنی هستند، CRT (درمان بازهمزمانسازی قلب) میتواند بسیار مؤثر باشد. این دستگاه باعث هماهنگ شدن انقباض بطنها میشود و میتواند EF را بهبود دهد.
🏥 در موارد شدید که بیمار به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد، ممکن است نیاز به پمپ کمکی قلبی یا حتی پیوند قلب باشد. این درمانها برای بیمارانی استفاده میشود که عملکرد قلب آنها بهشدت کاهش یافته است.
🍃 تغییر سبک زندگی بخش مهمی از درمان HFrEF است. کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، فعالیت بدنی مناسب و ترک سیگار میتواند علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
🧘 مدیریت استرس و خواب کافی نیز اهمیت دارد. استرس میتواند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد و وضعیت بیمار را بدتر کند. تکنیکهای آرامسازی میتوانند به بهبود کیفیت زندگی کمک کنند.
🫂 بیماران باید بهطور منظم تحت نظر پزشک باشند. HFrEF یک بیماری پویا است و ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. تنظیم داروها و بررسیهای دورهای برای جلوگیری از عوارض ضروری است.
🚶 بسیاری از بیماران با درمان مناسب میتوانند زندگی فعال و نسبتاً طبیعی داشته باشند. کلید موفقیت در مدیریت HFrEF، همکاری بیمار، مصرف منظم دارو و رعایت توصیههای پزشکی است.
🛡️ HFrEF اگرچه یک بیماری مزمن و گاهی پیشرونده است، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب قابلکنترل است. هدف درمان کاهش علائم، جلوگیری از بستریهای مکرر و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.
🌱 آگاهی از این بیماری و توجه به علائم اولیه میتواند از پیشرفت آن جلوگیری کند. بسیاری از بیماران با رعایت سبک زندگی سالم و درمان دقیق، زندگی طولانی و باکیفیتی خواهند داشت.
