دهلیز راست چیست، چه وظیفه‌ای دارد و چگونه ارزیابی می‌شود

🫀 دهلیز راست حفره‌ای است که خون کم‌اکسیژن برگشته از سراسر بدن را از طریق وریدهای اجوف دریافت می‌کند و آن را برای ورود به بطن راست آماده می‌سازد. این حفره نقطه آغاز گردش خون ریوی است و هر تغییری در فشار یا اندازه آن می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات مهم قلبی یا ریوی باشد.

🌬 دهلیز راست به‌طور طبیعی فشار پایینی دارد، زیرا خون وریدی بدون مقاومت زیاد وارد آن می‌شود. اما هر عاملی که مانع تخلیه مناسب بطن راست شود، باعث افزایش فشار در دهلیز راست می‌گردد. این افزایش فشار به‌سرعت به سیستم وریدی منتقل می‌شود و علائم احتقانی ایجاد می‌کند.

🔥 در نارسایی بطن راست، بطن نمی‌تواند خون را به‌خوبی به شریان ریوی پمپ کند. این ناتوانی باعث تجمع خون در دهلیز راست و افزایش فشار آن می‌شود. این وضعیت یکی از علل اصلی ورم پاها، بزرگی کبد و برجستگی وریدهای گردنی است.

🌿 نارسایی دریچه تریکوسپید نیز می‌تواند دهلیز راست را تحت فشار قرار دهد. در این حالت، بخشی از خون در زمان سیستول به دهلیز راست برمی‌گردد و حجم و فشار داخل آن را افزایش می‌دهد. در موارد شدید، دهلیز راست به‌طور قابل توجهی بزرگ می‌شود.

💡 اندازه دهلیز راست در اکوکاردیوگرافی یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی فشارهای وریدی و عملکرد سمت راست قلب است. اتساع دهلیز راست معمولاً نشانه‌ای از افزایش فشارهای مزمن و اختلال عملکرد بطن راست یا دریچه تریکوسپید است.

🩺 در فشار خون ریوی، بطن راست مجبور است با فشار بیشتری کار کند. این فشار بالا به دهلیز راست منتقل می‌شود و باعث افزایش فشار و اتساع آن می‌گردد. این تغییرات در اکو به‌صورت بزرگ‌شدن دهلیز و بطن راست قابل مشاهده است.

🌙 دهلیز راست نقش مهمی در تنظیم جریان خون وریدی دارد. وقتی فشار آن بالا می‌رود، وریدهای گردنی برجسته می‌شوند و این علامت در معاینه بالینی به‌عنوان «JVP بالا» شناخته می‌شود. این یافته یکی از مهم‌ترین نشانه‌های نارسایی سمت راست قلب است.

🫧 دهلیز راست بزرگ‌شده می‌تواند زمینه‌ساز آریتمی‌هایی مانند فلوتر دهلیزی شود. این آریتمی‌ها می‌توانند باعث تپش قلب، خستگی و کاهش تحمل فعالیت شوند و نیاز به درمان دقیق دارند.

🌪 در شرایط حاد مانند آمبولی ریه، فشار در شریان ریوی ناگهان بالا می‌رود و بطن راست نمی‌تواند با این فشار مقابله کند. این وضعیت باعث افزایش سریع فشار دهلیز راست می‌شود و ممکن است به شوک و نارسایی حاد سمت راست قلب منجر گردد.

🌤 دهلیز راست همچنین در تنظیم بازگشت وریدی نقش دارد. هرگونه افزایش فشار در این حفره می‌تواند باعث کاهش جریان خون به قلب و افت برون‌ده قلبی شود، به‌ویژه در بیماران با بیماری‌های ریوی یا قلبی پیشرفته.

🩻 در اکو، اندازه‌گیری ابعاد دهلیز راست، ضخامت دیواره‌ها و ارزیابی عملکرد بطن راست به تشخیص دقیق بیماری‌های سمت راست قلب کمک می‌کند. این ارزیابی‌ها برای تعیین شدت فشار خون ریوی و نارسایی تریکوسپید ضروری هستند.

🫡 دهلیز راست می‌تواند در بیماری‌های مادرزادی مانند نقص دیواره بین دهلیزی (ASD) نیز بزرگ شود. در این حالت، خون از دهلیز چپ به راست شانت می‌شود و حجم اضافی وارد دهلیز راست می‌گردد، که باعث اتساع و افزایش فشار آن می‌شود.

💫 در نارسایی قلبی پیشرفته، افزایش فشار دهلیز راست معمولاً همراه با احتقان سیستمیک است. این احتقان می‌تواند باعث بزرگی کبد، درد شکمی، کاهش اشتها و تجمع مایع در شکم شود.

🌈 درمان اختلالات دهلیز راست وابسته به علت زمینه‌ای است. در فشار خون ریوی، درمان اختصاصی فشار ریوی می‌تواند فشار دهلیز راست را کاهش دهد. در نارسایی تریکوسپید، اصلاح دریچه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش فشار و بهبود علائم داشته باشد.

🌗 دهلیز راست یک ساختار کلیدی در همودینامیک سمت راست قلب است و تغییرات آن می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های مهم قلبی یا ریوی باشد. ارزیابی دقیق اندازه، فشار و عملکرد آن در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و انتخاب درمان مناسب نقش اساسی دارد.