دریچه تریکوسپید چیست، چه وظیفه‌ای دارد و چه اختلالاتی ممکن است ایجاد شود

🫀 دریچه تریکوسپید یکی از چهار دریچه اصلی قلب است که بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد و وظیفه دارد جریان خون را در مسیر درست هدایت کند. این دریچه اجازه می‌دهد خون از دهلیز راست وارد بطن راست شود و از برگشت آن در زمان سیستول جلوگیری می‌کند.

🌬 دریچه تریکوسپید از سه لت تشکیل شده است؛ به همین دلیل نام آن «تری‌کاسپید» به‌معنای «سه‌لتی» است. این لت‌ها با طناب‌های وتری و عضلات پاپیلری هماهنگ می‌شوند تا در زمان مناسب باز و بسته شوند و عملکرد طبیعی قلب حفظ شود.

🔥 باز و بسته‌شدن دریچه تریکوسپید به اختلاف فشار بین دهلیز و بطن راست وابسته است. وقتی بطن راست شل می‌شود، فشار آن کاهش می‌یابد و دریچه باز می‌شود. هنگام انقباض بطن، فشار بالا می‌رود و دریچه بسته می‌شود تا خون به عقب برنگردد.

💡 در اکوکاردیوگرافی، بررسی دریچه تریکوسپید شامل ارزیابی حرکت لت‌ها، ضخامت آن‌ها، میزان بازشدگی و وجود نارسایی یا تنگی است. این بررسی برای تشخیص بیماری‌های سمت راست قلب اهمیت زیادی دارد.

🩺 شایع‌ترین اختلال دریچه تریکوسپید «نارسایی تریکوسپید» است. در این حالت، دریچه به‌طور کامل بسته نمی‌شود و بخشی از خون در زمان سیستول به دهلیز راست برمی‌گردد. این برگشت خون می‌تواند باعث اتساع دهلیز و بطن راست شود.

🌙 «تنگی تریکوسپید» کمتر شایع است و معمولاً ناشی از بیماری روماتیسمی است. در این حالت، دریچه به‌خوبی باز نمی‌شود و جریان خون از دهلیز راست به بطن راست محدود می‌شود، که می‌تواند باعث افزایش فشار دهلیز راست شود.

🌿 در نارسایی تریکوسپید، داپلر رنگی برای مشاهده جت برگشتی و داپلر پیوسته برای اندازه‌گیری شدت نارسایی استفاده می‌شود. شدت نارسایی بر اساس پهنا، طول و سرعت جت تعیین می‌شود.

🧬 بیماری‌های ریوی و فشار خون ریوی می‌توانند باعث اتساع بطن راست شوند و این اتساع موجب کشیده‌شدن حلقه دریچه و ایجاد نارسایی عملکردی تریکوسپید می‌شود. این نوع نارسایی بسیار شایع‌تر از نارسایی ساختاری است.

🫧 در بیماران با نارسایی قلبی سمت راست، نارسایی تریکوسپید می‌تواند باعث علائمی مانند ورم پاها، بزرگی کبد و تجمع مایع در شکم شود. این علائم ناشی از افزایش فشار و احتقان سیستم وریدی است.

🌤 در اکو، اندازه‌گیری سرعت برگشت جریان از دریچه تریکوسپید برای تخمین فشار شریان ریوی استفاده می‌شود. این روش یکی از ساده‌ترین و مهم‌ترین ابزارهای ارزیابی فشار ریوی است.

🩻 در برخی بیماران، لت‌های دریچه تریکوسپید ممکن است به‌دلیل عفونت (اندوکاردیت) آسیب ببینند. این آسیب می‌تواند باعث نارسایی شدید و نیاز به درمان جراحی شود.

🌪 در بیماری مادرزادی «Ebstein’s anomaly»، محل اتصال لت‌های دریچه تریکوسپید پایین‌تر از حد طبیعی است. این اختلال باعث نارسایی شدید و تغییرات قابل توجه در ساختار بطن راست می‌شود.

🫡 درمان اختلالات دریچه تریکوسپید بسته به علت و شدت بیماری متفاوت است. در موارد خفیف، درمان دارویی کافی است، اما در موارد شدید ممکن است نیاز به ترمیم یا تعویض دریچه باشد.

💫 در بیماران با نارسایی عملکردی تریکوسپید، درمان علت زمینه‌ای مانند فشار خون ریوی یا نارسایی بطن چپ می‌تواند شدت نارسایی را کاهش دهد. اصلاح این عوامل نقش مهمی در بهبود عملکرد دریچه دارد.

🌈 در نهایت، دریچه تریکوسپید نقش مهمی در عملکرد سمت راست قلب دارد و بررسی دقیق آن در اکوکاردیوگرافی برای تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و انتخاب بهترین درمان ضروری است.