درمان همگامسازی قلب چیست، چگونه انجام میشود و چه زمانی لازم است
درمان همگامسازی قلب (باتری سه حفرهای)
🫀 درمان همگامسازی قلب یا CRT (Cardiac Resynchronization Therapy: درمان هماهنگسازی انقباضات قلب) روشی پیشرفته برای کمک به بیمارانی است که بطنهای قلبشان هماهنگ با هم منقبض نمیشوند. این ناهماهنگی باعث کاهش قدرت پمپاژ و تشدید نارسایی قلبی میشود. باتری سهحفرهای با ارسال پالسهای الکتریکی دقیق، انقباض بطنها را همزمان میکند و عملکرد قلب را بهبود میدهد.
⚡ در این روش، یک دستگاه کوچک شبیه ضربانساز در زیر پوست قفسه سینه کاشته میشود. این دستگاه سه لید (سیم) دارد: یکی در دهلیز راست، یکی در بطن راست و یکی در ورید کرونری که روی سطح بطن چپ قرار میگیرد. این سه لید با هم کار میکنند تا ریتم قلب را هماهنگ کنند.
🧩 هدف اصلی CRT این است که بطن چپ و راست بهطور همزمان منقبض شوند. در نارسایی قلبی، بهویژه در بیماران با بلوک شاخه چپ (LBBB)، این هماهنگی از بین میرود و قلب ناکارآمد میشود. CRT این مشکل را اصلاح میکند و پمپاژ قلب را قویتر میسازد.
📈 بسیاری از بیماران پس از دریافت CRT بهبود قابلتوجهی در علائم مانند تنگی نفس، خستگی و تورم پاها تجربه میکنند. این درمان میتواند توان فعالیتی را افزایش دهد و بستریهای مکرر در بیمارستان را کاهش دهد.
🩺 CRT معمولاً برای بیمارانی توصیه میشود که کسر جهشی (EF) پایین دارند، QRS پهن در نوار قلب دارند و علائم نارسایی قلبی با وجود داروهای مناسب همچنان ادامه دارد. این معیارها احتمال پاسخ خوب به درمان را افزایش میدهد.
🛠️ کاشت دستگاه معمولاً با بیحسی موضعی و آرامبخشی انجام میشود. پزشک لیدها را از طریق رگها وارد قلب میکند و پس از قرارگیری دقیق، دستگاه را زیر پوست قرار میدهد. این عمل کمتهاجمی است و بیمار معمولاً همان روز یا روز بعد مرخص میشود.
📡 دستگاه CRT میتواند ریتم قلب را لحظهبهلحظه پایش کند و در صورت نیاز پالسهای هماهنگکننده ارسال کند. برخی مدلها قابلیت شوکدهی نیز دارند (CRT-D) که علاوه بر هماهنگسازی، از مرگ ناگهانی قلبی نیز جلوگیری میکنند.
🧬 لید بطن چپ معمولاً در شاخههای ورید کرونری قرار میگیرد. این کار نیاز به مهارت بالا دارد، زیرا مسیرهای وریدی پیچیدهاند و باید بهترین نقطه برای هماهنگسازی انتخاب شود.
🛡️ یکی از مزیتهای مهم CRT این است که ساختار طبیعی قلب را حفظ میکند و فقط با تنظیم زمانبندی انقباضات، عملکرد قلب را بهبود میدهد. این روش برخلاف جراحیهای بزرگ، کمتهاجمی و قابلتحمل است.
🧘 بسیاری از بیماران پس از دریافت CRT قادرند فعالیتهای روزمره را با انرژی بیشتری انجام دهند. بهبود کیفیت زندگی یکی از مهمترین نتایج این درمان است.
🔍 پیگیریهای دورهای پس از کاشت دستگاه ضروری است. پزشک با دستگاه برنامهریز (Programmer) تنظیمات CRT را بررسی و در صورت نیاز اصلاح میکند تا بهترین هماهنگی ایجاد شود.
🫂 برخی بیماران «پاسخدهنده عالی» هستند و EF آنها پس از درمان بهطور چشمگیری افزایش مییابد. در مقابل، درصد کمی ممکن است پاسخ کامل نداشته باشند، اما همچنان از کاهش علائم بهرهمند میشوند.
🌐 تکنولوژی CRT در سالهای اخیر پیشرفت زیادی کرده است. دستگاههای جدید کوچکتر، بادوامتر و هوشمندتر شدهاند و میتوانند خودشان بهترین الگوی تحریک را انتخاب کنند.
🏥 CRT میتواند بستریهای ناشی از نارسایی قلبی را کاهش دهد و حتی در برخی بیماران طول عمر را افزایش دهد. این موضوع باعث شده این درمان به یکی از ستونهای اصلی مدیریت نارسایی قلبی تبدیل شود.
🧭 انتخاب CRT بر اساس نوار قلب، اکوکاردیوگرافی و علائم بیمار انجام میشود. پزشک با بررسی دقیق این موارد تصمیم میگیرد که آیا بیمار کاندید مناسب این درمان است یا خیر.
🌱 درمان همگامسازی قلب نمونهای از ترکیب مهندسی دقیق و دانش پزشکی است که با هماهنگکردن انقباضات قلب، عملکرد آن را بهبود میدهد و به بیماران نارسایی قلبی فرصت دوبارهای برای زندگی فعالتر و سالمتر میبخشد.
