تشخیص بیماری قلبی جنین چگونه انجام می‌شود و چه زمانی لازم است

تشخیص بیماری قلبی جنین یکی از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت دوران بارداری است و به پزشکان کمک می‌کند ناهنجاری‌های ساختاری یا عملکردی قلب را پیش از تولد شناسایی کنند. این تشخیص زودهنگام امکان برنامه‌ریزی درمانی، مدیریت بارداری و آماده‌سازی برای مراقبت‌های پس از تولد را فراهم می‌کند و در بسیاری از موارد می‌تواند جان نوزاد را نجات دهد.

بیماری‌های قلبی مادرزادی از شایع‌ترین ناهنجاری‌های جنینی هستند و در حدود یک درصد بارداری‌ها رخ می‌دهند. بسیاری از این مشکلات در مراحل اولیه رشد قلب ایجاد می‌شوند و ممکن است بدون علائم ظاهری در مادر باقی بمانند. به همین دلیل، استفاده از روش‌های تصویربرداری دقیق برای بررسی قلب جنین اهمیت زیادی دارد.

اصلی‌ترین ابزار تشخیص بیماری قلبی جنین اکوکاردیوگرافی جنین است. این روش با استفاده از امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب جنین را به‌صورت زنده نشان می‌دهد. اکو معمولاً بین هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ بارداری انجام می‌شود، اما در صورت وجود عوامل خطر می‌توان آن را زودتر یا چند بار تکرار کرد.

اکوکاردیوگرافی جنین می‌تواند ناهنجاری‌هایی مانند نقص دیواره‌ها، تنگی یا نارسایی دریچه‌ها، مشکلات خروجی بطن‌ها، تترالوژی فالوت، ترانسپوزیشن عروق بزرگ و آریتمی‌های جنینی را شناسایی کند. این روش دقت بالایی دارد و استاندارد طلایی تشخیص بیماری‌های قلبی جنین محسوب می‌شود.

برخی عوامل خطر احتمال بیماری قلبی جنین را افزایش می‌دهند، از جمله دیابت مادر، مصرف برخی داروها، سابقه خانوادگی بیماری قلبی مادرزادی، عفونت‌های دوران بارداری و نتایج غیرطبیعی سونوگرافی. در این شرایط، انجام اکو جنین به‌صورت هدفمند توصیه می‌شود.

سونوگرافی معمولی نیز نقش مهمی در غربالگری اولیه دارد. در سونوگرافی آنومالی، پزشک می‌تواند نشانه‌هایی مانند عدم تقارن قلب، انحراف محور قلب، مایع دور قلب یا مشکلات جریان خون را مشاهده کند. این یافته‌ها معمولاً باعث ارجاع مادر برای اکو تخصصی می‌شوند.

در برخی موارد، داپلر رنگی برای بررسی جریان خون در عروق اصلی جنین استفاده می‌شود. این روش می‌تواند اختلالات جریان، تنگی‌ها یا برگشت خون را نشان دهد و به تشخیص دقیق‌تر کمک کند. داپلر به‌ویژه در بررسی عملکرد دریچه‌ها و عروق ریوی و آئورت کاربرد دارد.

آریتمی‌های جنینی نیز با اکو و داپلر قابل تشخیص هستند. برخی از این آریتمی‌ها بی‌خطرند، اما برخی دیگر مانند تاکی‌کاردی‌های پایدار یا بلوک کامل قلب ممکن است نیاز به درمان داخل رحمی داشته باشند. تشخیص زودهنگام این موارد برای جلوگیری از نارسایی قلبی جنین ضروری است.

تشخیص بیماری قلبی جنین به تیم پزشکی کمک می‌کند محل و زمان مناسب زایمان را برنامه‌ریزی کنند. در موارد شدید، تولد در مرکز مجهز به جراحی قلب کودکان ضروری است تا نوزاد بلافاصله پس از تولد تحت مراقبت قرار گیرد. این برنامه‌ریزی می‌تواند به‌طور چشمگیری نتایج درمان را بهبود دهد.

در نهایت، تشخیص بیماری قلبی جنین یک فرآیند دقیق و تخصصی است که با استفاده از اکو، داپلر و سونوگرافی انجام می‌شود. این تشخیص زودهنگام امکان مدیریت بهتر بارداری، کاهش خطرات و افزایش شانس درمان موفق پس از تولد را فراهم می‌کند و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای پزشکی در مراقبت‌های دوران بارداری است.