ترمیم نشت اطراف دریچه مصنوعی چیست، چگونه انجام می‌شود و چه زمانی لازم است

🫀 ترمیم نشت اطراف دریچه مصنوعی روشی تخصصی برای بستن فاصله یا شکافی است که بین دریچه مصنوعی و بافت طبیعی قلب ایجاد شده و باعث «نشت پاراوالولار» می‌شود. این نشت می‌تواند باعث برگشت خون، کم‌خونی، تنگی نفس یا حتی نارسایی قلبی شود، بنابراین درمان آن اهمیت زیادی دارد.

🧩 نشت اطراف دریچه معمولاً به دلیل شل‌بودن بخیه‌ها، عفونت، بافت ضعیف یا کلسیفیه، یا حرکت دریچه در محل کاشت ایجاد می‌شود. این نشت برخلاف نارسایی دریچه، از خود دریچه نیست بلکه از کناره‌های آن عبور می‌کند و همین موضوع تشخیص و درمان را پیچیده‌تر می‌کند.

🔍 تشخیص نشت معمولاً با اکوکاردیوگرافی ترانس‌ازوفاژیال (TEE: اکو از راه مری) انجام می‌شود، زیرا این روش بهترین دید را از محل اتصال دریچه و بافت قلب فراهم می‌کند. شدت نشت، محل دقیق و تعداد شکاف‌ها در تصمیم‌گیری درمانی نقش مهمی دارند.

🛠️ یکی از روش‌های درمان، ترمیم از طریق کاتتر است. در این روش کم‌تهاجمی، پزشک از طریق رگ پا یا دست وارد قلب می‌شود و با استفاده از دستگاه‌های مخصوص، شکاف اطراف دریچه را با «پلاگ» یا وسیله‌های بسته‌کننده کوچک می‌بندد. این روش برای بیمارانی که جراحی مجدد برایشان پرخطر است، گزینه‌ای بسیار مناسب محسوب می‌شود.

🧬 پلاگ‌های مورد استفاده معمولاً از جنس نیتینول (Nitinol: آلیاژ حافظه‌دار) هستند و پس از قرارگیری در شکاف، باز می‌شوند و مسیر نشت را مسدود می‌کنند. این وسایل انعطاف‌پذیرند و می‌توانند با شکل نامنظم شکاف‌ها تطبیق پیدا کنند.

📡 در طول ترمیم کاتتری، پزشک از ترکیب فلوروسکوپی و اکو سه‌بعدی استفاده می‌کند تا محل دقیق نشت را پیدا کند و وسیله را با دقت در جای مناسب قرار دهد. این هماهنگی تصویربرداری برای موفقیت درمان حیاتی است.

🏥 در مواردی که نشت شدید باشد یا شکل شکاف اجازه ترمیم کاتتری ندهد، جراحی باز لازم می‌شود. در این جراحی، دریچه مصنوعی برداشته شده و دوباره کاشته می‌شود یا دریچه جدیدی جایگزین می‌گردد. این روش تهاجمی‌تر است اما در برخی بیماران تنها راه‌حل قطعی است.

🛡️ ترمیم نشت اطراف دریچه می‌تواند علائم بیمار را به‌طور چشمگیری بهبود دهد. کاهش برگشت خون باعث کاهش تنگی نفس، بهبود توان فعالیتی و کاهش خطر نارسایی قلبی می‌شود. همچنین در بیمارانی که دچار همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز) شده‌اند، درمان نشت می‌تواند کم‌خونی را برطرف کند.

🩺 یکی از چالش‌های این درمان، شکل نامنظم و پیچیده شکاف‌هاست. برخلاف سوراخ‌های منظم، نشت‌های پاراوالولار ممکن است چندگانه، باریک یا قوسی‌شکل باشند و نیاز به وسایل مختلف یا چند پلاگ داشته باشند.

🧘 دوران نقاهت پس از ترمیم کاتتری کوتاه است و بیمار معمولاً ظرف یک تا دو روز مرخص می‌شود. در مقابل، جراحی باز نیاز به بستری طولانی‌تر و مراقبت‌های بیشتر دارد، اما در برخی بیماران ضروری است.

🔍 پیگیری‌های دوره‌ای با اکو اهمیت زیادی دارد. پزشک بررسی می‌کند که آیا نشت کاملاً بسته شده، پلاگ در جای خود ثابت مانده و عملکرد دریچه طبیعی است یا خیر. گاهی ممکن است نشت خفیف باقی بماند که معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند.

🌐 پیشرفت‌های اخیر در ابزارهای کاتتری و تصویربرداری سه‌بعدی باعث شده ترمیم نشت اطراف دریچه با موفقیت بیشتری انجام شود. امروزه بسیاری از بیمارانی که قبلاً فقط گزینه جراحی داشتند، می‌توانند با روش‌های کم‌تهاجمی درمان شوند.

🫂 انتخاب روش درمان به شدت نشت، نوع دریچه (مکانیکی یا بیولوژیک)، محل شکاف، وضعیت عمومی بیمار و خطر جراحی بستگی دارد. پزشک با بررسی دقیق این عوامل بهترین گزینه را پیشنهاد می‌دهد.

🧭 در بیماران پرخطر، ترمیم کاتتری معمولاً روش انتخابی است، زیرا بدون باز کردن قفسه سینه انجام می‌شود و خطرات کمتری دارد. اما در بیماران جوان یا افرادی که نشت بسیار شدید دارند، جراحی باز ممکن است نتیجه پایدارتر و کامل‌تری ایجاد کند.

🌱 ترمیم نشت اطراف دریچه مصنوعی نمونه‌ای از پیشرفت‌های مهم قلب‌و‌عروق است که با ترکیب فناوری‌های تصویربرداری، ابزارهای دقیق و مهارت پزشکان، امکان درمان ایمن و مؤثر یکی از پیچیده‌ترین مشکلات دریچه‌ای را فراهم کرده است.