ترمیم آنوریسم آئورت شکمی چیست، چگونه انجام میشود و چه زمانی توصیه میشود
ترمیم آنوریسم آئورت شکمی
🫀 ترمیم آنوریسم آئورت شکمی یکی از مهمترین و رایجترین جراحیهای عروقی است که برای جلوگیری از پارگی آئورت انجام میشود. آنوریسم زمانی ایجاد میشود که دیواره آئورت در ناحیه شکم ضعیف و متورم شود و اگر بهموقع درمان نشود، میتواند پاره شود و خونریزی مرگبار ایجاد کند. هدف جراحی، تقویت این ناحیه و بازگرداندن جریان خون ایمن است.
🧩 در روش کلاسیک جراحی باز، جراح با ایجاد برش در شکم به آئورت دسترسی پیدا میکند. بخش متورم و ضعیفشده آئورت کنار گذاشته میشود و یک گرافت مصنوعی (Graft: لوله مقاوم از جنس داکرون یا مواد مشابه) جایگزین آن میشود. این گرافت جریان خون را بدون خطر عبور میدهد و از پارگی جلوگیری میکند.
🛠️ گرافتهای مصنوعی بسیار مقاوم هستند و برای تحمل فشار بالای خون طراحی شدهاند. این گرافتها سالها بدون تغییر شکل یا آسیب در بدن باقی میمانند و عملکرد طبیعی آئورت را تقلید میکنند. انتخاب اندازه و نوع گرافت بر اساس قطر و طول آنوریسم انجام میشود.
🏥 جراحی باز معمولاً برای بیمارانی انجام میشود که آناتومی رگهایشان برای روشهای کمتهاجمی مناسب نیست یا آنوریسم بسیار بزرگ و پیچیده است. این روش نیاز به بیهوشی عمومی دارد و بیمار چند روز در بخش مراقبتهای ویژه تحت نظر قرار میگیرد.
🩺 روش دیگر، ترمیم اندوواسکولار یا EVAR (Endovascular Aneurysm Repair: ترمیم داخلعروقی) است که کمتهاجمیتر است. در این روش، جراح از طریق رگ کشاله ران یک استنتگرافت وارد آئورت میکند و آن را در محل آنوریسم باز میکند تا دیواره ضعیفشده را از جریان مستقیم خون جدا کند.
🧬 استنتگرافت ترکیبی از یک لوله پارچهای و یک اسکلت فلزی است که پس از باز شدن، محکم به دیواره آئورت میچسبد. این وسیله مسیر جدید و ایمنی برای عبور خون ایجاد میکند و فشار را از روی دیواره آسیبدیده برمیدارد.
📡 در EVAR، پزشک از تصویربرداری زنده مانند فلوروسکوپی استفاده میکند تا استنتگرافت را دقیقاً در محل مناسب قرار دهد. این دقت بالا باعث میشود احتمال نشت خون یا جابهجایی گرافت کاهش یابد.
🛡️ یکی از مزیتهای بزرگ EVAR، دوران نقاهت کوتاهتر و درد کمتر است. بیمار معمولاً ظرف یک تا دو روز مرخص میشود و خیلی سریعتر به فعالیتهای روزمره برمیگردد. به همین دلیل، این روش برای بیماران مسن یا پرخطر بسیار مناسب است.
🫂 با این حال، EVAR نیاز به پیگیریهای منظم دارد، زیرا احتمال نشت خون از اطراف گرافت (Endoleak) وجود دارد. پزشک با سیتیاسکن دورهای وضعیت گرافت را بررسی میکند تا از عملکرد صحیح آن مطمئن شود.
🔍 در مقابل، جراحی باز معمولاً نیاز به پیگیری کمتر دارد، زیرا گرافت بهطور مستقیم جایگزین آئورت شده و احتمال نشت بسیار کم است. اما دوران نقاهت طولانیتر و نیاز به بستری بیشتر از معایب آن است.
📈 انتخاب بین EVAR و جراحی باز به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله اندازه و شکل آنوریسم، وضعیت رگهای بیمار، سن، بیماریهای همراه و شرایط عمومی بدن. پزشک با بررسی دقیق این موارد بهترین روش را پیشنهاد میدهد.
🧘 پس از ترمیم آنوریسم، کنترل فشار خون اهمیت زیادی دارد. فشار خون بالا میتواند به گرافت یا بخشهای دیگر آئورت فشار وارد کند، بنابراین دارو و سبک زندگی سالم نقش مهمی در پیشگیری از مشکلات بعدی دارند.
🫁 ترک سیگار یکی از مهمترین اقدامات پس از درمان است، زیرا سیگار یکی از عوامل اصلی ایجاد و پیشرفت آنوریسم است. ترک آن میتواند خطر عوارض آینده را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
🌐 پیشرفتهای اخیر در طراحی استنتگرافتها و تکنیکهای جراحی باعث شده درمان آنوریسم آئورت شکمی ایمنتر و مؤثرتر از گذشته باشد. امروزه بسیاری از بیماران با کمترین تهاجم درمان میشوند و نتایج بلندمدت بسیار خوبی دارند.
🧭 تشخیص زودهنگام آنوریسم اهمیت زیادی دارد، زیرا اغلب بدون علامت است و فقط با سونوگرافی یا سیتیاسکن کشف میشود. غربالگری در افراد پرخطر مانند مردان بالای ۶۵ سال سیگاری توصیه میشود.
🌱 ترمیم آنوریسم آئورت شکمی نمونهای از پیشرفتهای مهم پزشکی است که با ترکیب فناوری، مهارت جراحی و مراقبت دقیق، جان بیماران را نجات میدهد و از یکی از خطرناکترین عوارض عروقی یعنی پارگی آئورت جلوگیری میکند.
