تترالوژی فالوت چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود

تترالوژی فالوت یکی از شناخته‌شده‌ترین بیماری‌های قلبی مادرزادی سیانوتیک است که از چهار نقص ساختاری هم‌زمان تشکیل می‌شود. این بیماری باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به بدن می‌شود و معمولاً از دوران نوزادی یا اوایل کودکی با علائم مشخص بروز می‌کند. اهمیت این بیماری در این است که بدون درمان مناسب می‌تواند منجر به عوارض جدی شود، اما با جراحی به‌موقع، بسیاری از بیماران زندگی طبیعی خواهند داشت.

چهار جزء اصلی تترالوژی فالوت شامل VSD (نقص دیواره بین بطنی)، تنگی خروجی بطن راست یا تنگی دریچه ریوی، جابجایی آئورت به سمت راست (overriding aorta) و هیپرتروفی بطن راست است. ترکیب این چهار نقص باعث می‌شود خون کم‌اکسیژن وارد گردش سیستمیک شود و همین موضوع منجر به کبودی (سیانوز) می‌گردد. شدت علائم به میزان تنگی مسیر خروجی بطن راست بستگی دارد.

یکی از بارزترین علائم تترالوژی فالوت، کبودی پوست و لب‌ها است که به‌ویژه هنگام گریه، شیر خوردن یا فعالیت تشدید می‌شود. نوزادان ممکن است دچار حملات سیانوتیک شوند که در آن به‌طور ناگهانی اکسیژن خون کاهش می‌یابد و کودک بی‌قرار، کبود و گاهی بیهوش می‌شود. این حملات نیازمند توجه فوری هستند و نشانهٔ شدت بیماری محسوب می‌شوند.

تشخیص تترالوژی فالوت معمولاً با اکوکاردیوگرافی انجام می‌شود. اکو ساختار قلب، شدت تنگی ریوی، اندازه VSD و موقعیت آئورت را به‌وضوح نشان می‌دهد. در برخی موارد، MRI قلب یا CT آنژیو برای بررسی دقیق‌تر عروق ریوی و برنامه‌ریزی جراحی استفاده می‌شود. ECG و عکس قفسه سینه نیز می‌توانند اطلاعات تکمیلی ارائه دهند.

درمان اصلی تترالوژی فالوت جراحی ترمیمی است. این جراحی معمولاً در سال اول زندگی انجام می‌شود و شامل بستن VSD و رفع تنگی مسیر خروجی بطن راست است. در برخی نوزادان با سیانوز شدید، ابتدا یک جراحی موقت برای افزایش جریان خون ریوی انجام می‌شود و سپس جراحی کامل در سن مناسب صورت می‌گیرد.

پس از جراحی، بسیاری از کودکان زندگی طبیعی و فعالی خواهند داشت، اما پیگیری طولانی‌مدت ضروری است. برخی بیماران ممکن است در آینده دچار مشکلاتی مانند نارسایی دریچه ریوی، آریتمی یا کاهش عملکرد بطن راست شوند. اکوکاردیوگرافی منظم و در برخی موارد MRI قلب برای ارزیابی عملکرد طولانی‌مدت لازم است.

یکی از عوارض شایع پس از جراحی، نارسایی دریچه ریوی است که به‌مرور زمان می‌تواند باعث بزرگ‌شدن بطن راست شود. در چنین مواردی ممکن است بیمار نیاز به تعویض دریچه ریوی داشته باشد. پیشرفت‌های جدید امکان تعویض دریچه از طریق کاتتریزاسیون را فراهم کرده که کم‌تهاجمی‌تر از جراحی باز است.

کودکان مبتلا به تترالوژی فالوت معمولاً نیازمند مراقبت‌های ویژه در دوران رشد هستند. فعالیت بدنی، تغذیه، رشد و علائم قلبی باید به‌طور منظم ارزیابی شوند. بسیاری از این کودکان می‌توانند در مدرسه و فعالیت‌های روزمره بدون محدودیت شرکت کنند، اما برخی نیاز به تنظیم سطح فعالیت دارند.

تترالوژی فالوت در دوران بارداری نیز قابل تشخیص است. اکوکاردیوگرافی جنین می‌تواند این بیماری را در هفته‌های میانی بارداری شناسایی کند. تشخیص زودهنگام به خانواده و تیم پزشکی کمک می‌کند برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای تولد و درمان نوزاد داشته باشند.

در مجموع، تترالوژی فالوت یک بیماری قلبی مادرزادی قابل‌درمان است که با تشخیص به‌موقع، جراحی مناسب و پیگیری منظم، پیش‌آگهی بسیار خوبی دارد. پیشرفت‌های پزشکی در دهه‌های اخیر باعث شده بیماران مبتلا به این بیماری بتوانند زندگی طولانی و باکیفیتی داشته باشند.