برداشت پلاک با لیزر چیست، چگونه انجام می‌شود و چه زمانی استفاده می‌شود

✨ برداشتن پلاک با لیزر (Laser Atherectomy) یک روش فوق‌پیشرفته و مدرن در حوزه قلب و عروق است که برای باز کردن رگ‌های مسدود شده توسط رسوبات سخت و چربی (پلاک) به کار می‌رود. در این روش، به جای استفاده از تیغه‌های مکانیکی برای تراشیدن رگ، از انرژی متمرکز نور لیزر برای تبخیر پلاک‌ها استفاده می‌شود. این تکنولوژی به پزشکان اجازه می‌دهد تا بدون آسیب رساندن به دیواره حساس رگ، مسیرهای بسیار باریک و سخت شده را که با روش‌های معمولی قابل درمان نیستند، بازسازی کنند.

🏗️ ضرورت استفاده از لیزر زمانی است که پلاک‌های داخل رگ به شدت سفت یا کلسیم‌دار (رسوب مواد آهکی) شده باشند، به طوری که بالون‌های معمولی قدرت باز کردن آن‌ها را نداشته باشند. همچنین در مواردی که انسداد در مسیرهای بسیار پرپیچ‌وخم عروقی قرار دارد، انعطاف‌پذیری فیبرهای نوری لیزر یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود. این روش با تبدیل رسوبات جامد به ذرات میکروسکوپی و گاز، خطر باقی ماندن قطعات درشت پلاک و ایجاد انسداد در نقاط دورتر بدن را به حداقل می‌رساند.

🩺 فرآیند اجرا با استفاده از یک کاتتر (لوله بسیار نازک) حاوی فیبر نوری انجام می‌شود که از طریق رگ کشاله ران یا مچ دست به محل انسداد هدایت می‌گردد. پزشک با استفاده از دستگاه‌های تصویربرداری زنده، نوک لیزر را دقیقاً در مقابل توده پلاک قرار می‌دهد. با فعال شدن لیزر، پالس‌های نوری با انرژی بالا ساطع می‌شوند که پیوندهای مولکولی پلاک را شکسته و آن‌ها را به ذراتی کوچک‌تر از گلبول‌های قرمز تبدیل می‌کنند که به راحتی توسط جریان طبیعی خون دفع می‌شوند.

💉 یکی از ویژگی‌های فنی برجسته این روش، استفاده از “لیزر اکسایمر” (Excimer Laser) است که به آن لیزر سرد نیز می‌گویند. برخلاف لیزرهای حرارتی که ممکن است با تولید گرمای زیاد به بافت سالم رگ آسیب بزنند، لیزر اکسایمر با استفاده از انرژی فوتوشیمیایی، پلاک‌ها را تخریب می‌کند بدون اینکه دمای بافت را به طور خطرناکی بالا ببرد. این دقت عملکرد باعث می‌شود که دیواره رگ تحریک نشود و احتمال تنگی مجدد رگ در آینده به شدت کاهش یابد.

🌪️ ایمنی بیمار در این روش به دلیل تهاجم حداقلی و عدم نیاز به جراحی باز بسیار بالاست. کل فرآیند تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیمار در طول عمل بیدار است. از آنجایی که لیزر پلاک را به ذرات بسیار ناچیز تبدیل می‌کند، خطر آمبولی (حرکت لخته یا پلاک در خون) که در روش‌های تراشیدن مکانیکی وجود دارد، در اینجا به شدت کمتر است. این روش به ویژه برای باز کردن رگ‌های ظریف پا در بیماران دیابتی که در معرض خطر زخم پا هستند، نتایج درخشانی دارد.

🌊 دوران نقاهت پس از برداشتن پلاک با لیزر بسیار کوتاه است و اکثر بیماران ظرف ۲۴ ساعت از بیمارستان مرخص می‌شوند. از آنجایی که هیچ برش جراحی بزرگی وجود ندارد، درد پس از عمل بسیار ناچیز بوده و بیمار می‌تواند خیلی سریع به فعالیت‌های روزمره بازگردد. بهبود جریان خون معمولاً بلافاصله پس از عمل توسط بیمار حس می‌شود (مثلاً از بین رفتن درد پا در هنگام راه رفتن یا کاهش دردهای قفسه سینه) که نشان‌دهنده موفقیت آنی این تکنولوژی نوری است.

🛡️ پایش نتایج درمان شامل انجام سونوگرافی یا آنژیوگرافی‌های دوره‌ای است تا از باز ماندن مسیر رگ اطمینان حاصل شود. پزشک بر اساس تصاویر، کیفیت جریان خون را بررسی کرده و در صورت نیاز، از استنت (فنر فلزی) برای حمایت بیشتر از دیواره رگ استفاده می‌کند. مصرف داروهای ضد‌پلاکت و کنترل چربی خون پس از این عمل الزامی است تا از تشکیل پلاک‌های جدید در محل درمان شده جلوگیری شود و پایداری نتایج درمان در درازمدت تضمین گردد.

🔬 مراقبت‌های خانگی شامل پیاده‌روی منظم و مدیریت سبک زندگی برای حفظ سلامت رگ‌ها است. بیمار باید به سلامت محل ورود کاتتر توجه داشته باشد و از فعالیت‌های فیزیکی بسیار سنگین در روزهای اول خودداری کند. برداشتن پلاک با لیزر ثابت می‌کند که با استفاده از دانش فیزیک و اپتیک، می‌توان سخت‌ترین موانع داخل بدن را با ظرافت نور از بین برد و مسیرهای حیاتی را بدون نیاز به جراحی‌های وسیع و پرخطر بازسازی کرد.

🩹 در بسیاری از موارد، لیزر به عنوان یک روش کمکی در کنار آنژیوپلاستی (باز کردن رگ با بالون) استفاده می‌شود تا ابتدا پلاک‌های سخت نرم شوند و سپس بالون بتواند به راحتی رگ را باز کند. این ترکیب درمانی، شانس موفقیت در باز کردن انسدادهای کامل و مزمن را که پیش از این غیرقابل درمان تلقی می‌شدند، به طرز چشمگیری افزایش داده است. لیزر در واقع یک راهکار “نرم” برای حل مشکلات “سخت” عروقی است که امنیت و کارایی را هم‌زمان به ارمغان می‌آورد.

💡 در نهایت، برداشتن پلاک با لیزر نمادی از دقت میکروسکوپی در خدمت سلامت قلب و عروق است. این روش با تبدیل نور به ابزاری برای پاکسازی، رنج جراحی‌های سنگین را از دوش بیمار برداشته و دقت درمان را به بالاترین سطح ممکن رسانده است. برای افرادی که از تنگی شدید عروق رنج می‌برند، این تکنولوژی مانند نوری در انتهای تونل است که مسیر سلامت و تپش‌های بی‌خطر قلب را دوباره روشن و هموار می‌سازد.