انفارکتوس میوکارد چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود

🫀 انفارکتوس میوکارد یا سکته قلبی (Myocardial Infarction) زمانی رخ می‌دهد که جریان خون در یکی از شریان‌های کرونر به‌طور ناگهانی و کامل مسدود می‌شود. این انسداد معمولاً به‌دلیل پارگی یک پلاک آترواسکلروتیک و تشکیل لخته خون ایجاد می‌شود. وقتی خون‌رسانی قطع شود، سلول‌های عضله قلب در عرض چند دقیقه شروع به آسیب دیدن می‌کنند و اگر درمان سریع انجام نشود، این آسیب دائمی خواهد شد.

🔥 سکته قلبی معمولاً ناگهانی و شدید است. در بسیاری از موارد، بیمار هیچ هشدار قبلی ندارد یا فقط علائم خفیف آنژین را تجربه کرده است. پارگی پلاک و تشکیل لخته یک فرآیند سریع است و می‌تواند در عرض چند ثانیه جریان خون را کاملاً متوقف کند. این حالت یک اورژانس واقعی است و هر دقیقه تأخیر می‌تواند بخش بیشتری از عضله قلب را از بین ببرد.

❤️ شایع‌ترین علامت سکته قلبی درد شدید قفسه سینه است. این درد معمولاً به‌صورت فشار، سنگینی، سوزش یا احساس فشرده شدن در وسط قفسه سینه توصیف می‌شود. درد ممکن است به بازو، گردن، فک، شانه یا پشت انتشار پیدا کند و بیش از ۲۰ دقیقه طول بکشد. برخلاف آنژین پایدار، این درد با استراحت برطرف نمی‌شود.

🌬️ برخی بیماران، به‌ویژه زنان، سالمندان و بیماران دیابتی، ممکن است علائم غیرمعمول داشته باشند. این علائم شامل تنگی نفس، تهوع، استفراغ، تعریق سرد، سرگیجه یا احساس ضعف شدید است. در این افراد ممکن است درد قفسه سینه وجود نداشته باشد و همین موضوع تشخیص را دشوارتر می‌کند.

🧠 سکته قلبی می‌تواند باعث اضطراب شدید یا احساس «مرگ قریب‌الوقوع» شود. این احساس ناشی از کاهش ناگهانی خون‌رسانی به قلب و فعال شدن سیستم عصبی است. بسیاری از بیماران این حالت را یکی از اولین نشانه‌های سکته توصیف می‌کنند.

🩺 علت اصلی سکته قلبی آترواسکلروز است. پلاک‌های چربی در دیواره رگ‌ها به‌مرور رشد می‌کنند و ممکن است در اثر فشار خون بالا، استرس یا عوامل التهابی پاره شوند. پس از پارگی، پلاکت‌ها به محل آسیب هجوم می‌آورند و لخته‌ای تشکیل می‌دهند که رگ را مسدود می‌کند.

⚡ سکته قلبی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود: STEMI و NSTEMI. در STEMI، انسداد کامل است و در نوار قلب بالا رفتن قطعه ST دیده می‌شود. این نوع سکته شدیدتر است و نیاز به باز کردن فوری رگ دارد. در NSTEMI، انسداد نسبی است و تغییرات خفیف‌تر در نوار قلب دیده می‌شود، اما همچنان خطرناک است.

🔍 تشخیص سکته قلبی با نوار قلب (ECG) و آزمایش آنزیم‌های قلبی انجام می‌شود. آنزیم‌هایی مانند تروپونین در اثر آسیب عضله قلب وارد خون می‌شوند و افزایش آن‌ها نشانه قطعی سکته است. نوار قلب نیز الگوهای مشخصی دارد که پزشک را به تشخیص می‌رساند.

📈 در برخی بیماران، برای بررسی دقیق‌تر از اکوکاردیوگرافی استفاده می‌شود. اکو می‌تواند نواحی آسیب‌دیده قلب را نشان دهد و میزان کاهش عملکرد بطن چپ را مشخص کند. این اطلاعات برای برنامه‌ریزی درمان ضروری است.

💊 درمان سکته قلبی باید فوراً آغاز شود. اولین هدف، باز کردن رگ مسدودشده و بازگرداندن جریان خون است. این کار معمولاً با آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری انجام می‌شود. هرچه این کار سریع‌تر انجام شود، بخش بیشتری از عضله قلب نجات پیدا می‌کند.

⚙️ اگر امکان آنژیوپلاستی فوری وجود نداشته باشد، از داروهای ترومبولیتیک (Thrombolytics: داروهای حل‌کننده لخته) استفاده می‌شود. این داروها لخته را حل می‌کنند و جریان خون را باز می‌گردانند، اما باید در ساعات اولیه پس از شروع علائم مصرف شوند.

🛠️ پس از باز شدن رگ، درمان‌های تکمیلی شامل داروهای ضدپلاکت، استاتین‌ها، بتابلوکرها و مهارکننده‌های ACE آغاز می‌شود. این داروها از تشکیل لخته جدید جلوگیری می‌کنند، فشار روی قلب را کاهش می‌دهند و روند بهبود را تسهیل می‌کنند.

🏥 بیماران سکته قلبی معمولاً چند روز در بیمارستان بستری می‌شوند تا وضعیت قلب، ریتم قلب و عملکرد بطن چپ تحت نظر باشد. در این مدت، خطر آریتمی‌های خطرناک یا نارسایی قلبی وجود دارد و باید مدیریت شود.

🫂 پس از ترخیص، توان‌بخشی قلبی نقش مهمی در بهبود بیمار دارد. این برنامه شامل ورزش کنترل‌شده، آموزش سبک زندگی سالم و حمایت روانی است. توان‌بخشی می‌تواند خطر سکته مجدد را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

🍃 تغییر سبک زندگی بخش مهمی از درمان سکته قلبی است. ترک سیگار، کاهش مصرف نمک و چربی، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس می‌توانند از بروز سکته‌های بعدی جلوگیری کنند.

🧘 استرس می‌تواند فشار خون را بالا ببرد و ضربان قلب را افزایش دهد، که هر دو برای بیماران قلبی مضر هستند. تکنیک‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق و خواب کافی می‌توانند به سلامت قلب کمک کنند.

🧬 عوامل خطر سکته قلبی شامل فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا، سیگار، چاقی، کم‌تحرکی و سابقه خانوادگی است. کنترل این عوامل می‌تواند احتمال سکته را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

🚶 بسیاری از بیماران پس از سکته قلبی با درمان مناسب می‌توانند به زندگی فعال بازگردند. اما باید داروهای خود را منظم مصرف کنند و از فعالیت‌های سنگین بدون نظر پزشک پرهیز کنند.

🛡️ سکته قلبی اگرچه بسیار خطرناک است، اما با تشخیص سریع، درمان تهاجمی و تغییر سبک زندگی قابل‌کنترل است. هدف درمان نجات عضله قلب، جلوگیری از سکته‌های بعدی و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.

🌱 آگاهی از علائم سکته قلبی و مراجعه سریع به اورژانس می‌تواند جان بیمار را نجات دهد. بسیاری از بیماران با درمان مناسب زندگی طولانی و باکیفیتی خواهند داشت.