سکته قلبی (Myocardial Infarction) چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود

❤️ سکته قلبی یا Myocardial Infarction (MI) حالتی است که در آن یکی از شریان‌های کرونر به‌طور ناگهانی مسدود می‌شود و جریان خون به بخشی از عضله قلب قطع می‌گردد. این قطع جریان خون باعث می‌شود سلول‌های عضله قلب در مدت کوتاهی آسیب ببینند یا از بین بروند و همین موضوع یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات ایجاد می‌کند.

🔥 علت اصلی MI معمولاً پارگی یک پلاک آترواسکلروتیک در دیواره رگ است. وقتی پلاک پاره می‌شود، بدن به‌طور طبیعی تلاش می‌کند آن را ترمیم کند، اما این روند باعث تشکیل لخته می‌شود و لخته می‌تواند رگ را کاملاً ببندد و خون‌رسانی را متوقف کند.

🫀 درد قفسه سینه شایع‌ترین علامت سکته قلبی است. این درد معمولاً به‌صورت فشار، سنگینی یا سوزش در وسط قفسه سینه احساس می‌شود و ممکن است به بازو، گردن، فک یا پشت انتشار پیدا کند. برخلاف آنژین، این درد با استراحت بهتر نمی‌شود و معمولاً بیش از چند دقیقه طول می‌کشد.

🌬️ برخی بیماران به‌جای درد کلاسیک، فقط تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا احساس مرگ قریب‌الوقوع دارند. این حالت در زنان، سالمندان و بیماران دیابتی شایع‌تر است و ممکن است تشخیص را دشوار کند.

⚡ سکته قلبی زمانی رخ می‌دهد که عضله قلب بیش از چند دقیقه بدون خون بماند. هرچه زمان بیشتری بگذرد، بخش بزرگ‌تری از عضله آسیب می‌بیند. به همین دلیل جمله معروف «زمان یعنی عضله» در مورد MI کاملاً درست است.

🩺 تشخیص MI با ترکیبی از نوار قلب (ECG)، آزمایش خون برای بررسی آنزیم‌های قلبی مانند تروپونین و تصویربرداری انجام می‌شود. نوار قلب می‌تواند الگوهای خاصی مانند ST elevation را نشان دهد که نشانه انسداد کامل رگ است.

🧪 افزایش تروپونین در خون یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آسیب عضله قلب است. این ماده زمانی آزاد می‌شود که سلول‌های قلبی آسیب ببینند و به پزشکان کمک می‌کند شدت و زمان آسیب را ارزیابی کنند.

🚨 سکته قلبی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود: STEMI (انسداد کامل رگ همراه با بالا رفتن قطعه ST) و NSTEMI (انسداد نسبی بدون بالا رفتن ST). STEMI معمولاً شدیدتر است و نیاز به باز کردن فوری رگ دارد.

🛠️ درمان اصلی STEMI باز کردن سریع رگ مسدودشده است. این کار یا با آنژیوپلاستی اولیه انجام می‌شود که در آن بالون و استنت رگ را باز می‌کنند، یا با داروهای حل‌کننده لخته (Thrombolytics) در شرایطی که آنژیوپلاستی در دسترس نیست.

🏥 در NSTEMI، درمان شامل داروهای ضدلخته، کنترل درد، کاهش بار قلب و سپس آنژیوگرافی برنامه‌ریزی‌شده است. شدت تنگی رگ‌ها تعیین می‌کند که بیمار نیاز به استنت دارد یا درمان دارویی کافی است.

💊 داروهایی مانند آسپرین، هپارین، بتابلوکرها، نیتروگلیسیرین و استاتین‌ها نقش مهمی در درمان MI دارند. این داروها لخته را کوچک می‌کنند، فشار روی قلب را کاهش می‌دهند و از آسیب بیشتر جلوگیری می‌کنند.

🫂 پس از سکته قلبی، توان‌بخشی قلبی بخش مهمی از درمان است. این برنامه شامل ورزش کنترل‌شده، آموزش سبک زندگی سالم و حمایت روانی است و می‌تواند خطر سکته مجدد را کاهش دهد.

🍎 تغییر سبک زندگی برای جلوگیری از سکته‌های بعدی ضروری است. رژیم غذایی سالم، کاهش وزن، ترک سیگار و کنترل فشار خون و دیابت از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.

🚶 فعالیت بدنی منظم پس از بهبودی می‌تواند عملکرد قلب را بهبود دهد و خطر عوارض آینده را کاهش دهد. البته شدت فعالیت باید تحت نظر پزشک تنظیم شود.

🧘 استرس مزمن می‌تواند خطر سکته قلبی را افزایش دهد، زیرا باعث افزایش فشار خون و ضربان قلب می‌شود. تکنیک‌های آرام‌سازی، خواب کافی و مدیریت هیجانات نقش مهمی در سلامت قلب دارند.

🧬 سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی نیز در بروز MI نقش دارند. افرادی که والدین یا خواهر و برادرشان در سنین پایین دچار سکته قلبی شده‌اند، باید زودتر و دقیق‌تر غربالگری شوند.

🌡️ هوای سرد می‌تواند باعث انقباض رگ‌ها شود و خطر سکته را افزایش دهد. بیماران قلبی باید در هوای سرد از فعالیت شدید پرهیز کنند و بدن خود را گرم نگه دارند.

🛡️ سکته قلبی اگرچه یک وضعیت اورژانسی خطرناک است، اما با درمان سریع و مناسب می‌توان جان بیمار را نجات داد و از آسیب دائمی قلب جلوگیری کرد. آگاهی از علائم و مراجعه سریع به اورژانس حیاتی است.

🌱 با پیشرفت روش‌های درمانی، بسیاری از بیماران پس از MI می‌توانند زندگی فعال و سالمی داشته باشند. کلید موفقیت، درمان سریع، پیگیری منظم و اصلاح سبک زندگی است.