دستگاه کمک‌حرکتی بطن چپ (LVAD) چیست، چگونه کار می‌کند و چه زمانی استفاده می‌شود

🧬 دستگاه کمک‌بطنی چپ (Left Ventricular Assist Device) که به اختصار ال‌ود (LVAD) نامیده می‌شود، یک پمپ مکانیکی پیشرفته است که برای کمک به قلب‌های بسیار ضعیف در مراحل نهایی نارسایی قلبی استفاده می‌شود. زمانی که بطن چپ قلب دیگر قدرت کافی برای پمپاژ خون به کل بدن را ندارد، این دستگاه وارد عمل شده و خون را از بطن چپ دریافت کرده و با فشار مناسب به شریان آئورت (بزرگترین رگ بدن) می‌فرستد. در واقع، ال‌ود جایگزین عملکرد فیزیکی بطن چپ می‌شود و اجازه نمی‌دهد اندام‌های حیاتی دچار کمبود اکسیژن شوند.

🏗️ ساختار این سیستم شامل یک پمپ کوچک است که مستقیماً داخل یا روی قلب نصب می‌شود و یک کابل ظریف به نام درایولاین (Driveline) که از طریق پوست شکم خارج شده و به یک کنترل‌کننده و باتری‌های خارجی متصل می‌گردد. برخلاف قلب طبیعی که ضربان دارد، اکثر دستگاه‌های ال‌ود مدرن از نوع جریان پیوسته (Continuous Flow) هستند؛ به این معنی که خون را به صورت مداوم می‌چرخانند. به همین دلیل، بسیاری از افرادی که این دستگاه را دارند، ممکن است نبض واضحی نداشته باشند، اما خون در بدن آن‌ها به خوبی جریان دارد.

🩺 ال‌ود معمولاً به دو منظور اصلی استفاده می‌شود: اول به عنوان “پلی برای پیوند” (Bridge to Transplant)، یعنی برای زنده نگه داشتن بیمار تا زمانی که یک قلب اهدایی مناسب پیدا شود. دوم به عنوان “درمان مقصد” (Destination Therapy) برای بیمارانی که به دلایلی مانند سن بالا یا بیماری‌های دیگر، کاندیدای پیوند قلب نیستند و قرار است تا پایان عمر از این دستگاه برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر خود استفاده کنند.

📉 کاندیداهای این دستگاه افرادی هستند که نارسایی قلبی آن‌ها به قدری پیشرفته است که حتی با قوی‌ترین داروها نیز دچار تنگی نفس در حالت استراحت، ورم شدید و ناتوانی در انجام کارهای اولیه هستند. نصب ال‌ود یک جراحی قلب باز سنگین است، اما برای بیمارانی که در لیست انتظار پیوند هستند یا گزینه‌ دیگری ندارند، تنها راه برای خروج از بخش مراقبت‌های ویژه و بازگشت به خانه محسوب می‌شود.

💉 در طول جراحی، پمپ ال‌ود در قسمت پایین بطن چپ قرار داده می‌شود. یک لوله خون را از قلب به داخل پمپ می‌کشد و لوله دیگری آن را به آئورت هدایت می‌کند. سیم درایولاین که وظیفه انتقال برق و دستورات کنترلی را دارد، از زیر پوست عبور کرده و از یک سوراخ کوچک در دیواره شکم خارج می‌شود. بیمار همیشه باید یک کیف کوچک حاوی کنترل‌کننده و دو باتری قابل شارژ را همراه خود داشته باشد تا برق دستگاه قطع نشود.

⚡ مدیریت برق در ال‌ود حیاتی‌ترین بخش زندگی روزمره است. باتری‌ها معمولاً بین ۱۲ تا ۱۷ ساعت شارژ نگه می‌دارند و بیمار باید همیشه باتری‌های یدکی همراه داشته باشد. هنگام خواب، دستگاه به برق شهری متصل می‌شود تا باتری‌ها شارژ شوند. این وابستگی به منبع انرژی ابتدا ممکن است چالش‌برانگیز به نظر برسد، اما بیماران به سرعت با آن سازگار شده و یاد می‌گیرند که چگونه با کیف مخصوص خود به فعالیت‌های اجتماعی بازگردند.

🌬️ دوران نقاهت پس از نصب ال‌ود طولانی‌تر از جراحی‌های معمولی است و شامل آموزش‌های فشرده به بیمار و خانواده او می‌شود. آن‌ها باید یاد بگیرند که چگونه محل خروج سیم از شکم را استریل نگه دارند تا از عفونت جلوگیری شود. عفونت درایولاین یکی از خطرات اصلی این روش است، بنابراین رعایت بهداشت در این ناحیه اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. همچنین بیمار باید برای جلوگیری از تشکیل لخته خون در داخل پمپ، داروهای رقیق‌کننده خون مصرف کند.

🏥 پایش وضعیت دستگاه از راه دور و چکاپ‌های منظم برای بررسی سرعت پمپ (RPM) و جریان خون ضروری است. پزشکان می‌توانند با تنظیم سرعت دستگاه، میزان پمپاژ را بر اساس نیاز بدن بیمار تغییر دهند. یکی از مزایای شگفت‌انگیز ال‌ود این است که با کاهش فشار روی قلب، در موارد نادری ممکن است خودِ عضله قلب شروع به بازسازی و قوی شدن کند، هرچند هدف اصلی دستگاه حمایت دائمی از قلب است.

🚶 کیفیت زندگی با ال‌ود به طرز چشمگیری بهبود می‌یابد. بیمارانی که پیش از عمل توانایی پیمودن چند قدم را نداشتند، پس از طی کردن دوره نقاهت می‌توانند به پیاده‌روی بروند، سفر کنند و حتی به فعالیت‌های کاری سبک بازگردند. اگرچه محدودیت‌هایی مثل ممنوعیت شنا کردن (به دلیل وجود سیم خارجی و باتری) وجود دارد، اما جلیقه‌های مخصوصی طراحی شده که وزن تجهیزات را توزیع کرده و زندگی با دستگاه را بسیار راحت‌تر می‌کند.

💊 مصرف وارفارین و کنترل دقیق فشار خون در این بیماران بسیار حساس است. فشار خون نباید بیش از حد بالا برود، زیرا کار پمپ را دشوار می‌کند. همچنین، به دلیل نوع جریان خون در این دستگاه، آزمایش‌های خون دوره‌ای برای اطمینان از عدم تخریب گلبول‌های قرمز (Hemolysis) انجام می‌شود. با مدیریت صحیح پزشکی، ال‌ود می‌تواند سال‌های طولانی به خوبی کار کرده و لبخند را به لبان بیماران و خانواده‌هایشان بازگرداند.

✨ ال‌ود نمادی از قدرت مهندسی پزشکی در نجات انسان‌هاست. این پمپ کوچک تیتانیومی، مرز بین مرگ حتمی و یک زندگی فعال را تغییر داده است. برای بسیاری از بیماران، ال‌ود نه تنها یک دستگاه، بلکه “قلب دوم” آن‌هاست که به آن‌ها اجازه می‌دهد تماشای بزرگ شدن فرزندانشان را تجربه کنند و از لحظات زندگی لذت ببرند، در حالی که تکنولوژی در سینه آن‌ها بی‌صدا و مداوم در حال خدمت‌رسانی است.