فشار دهلیز راست چیست، چگونه اندازه‌گیری می‌شود و چه کاربردی دارد

🫀 فشار دهلیز راست به میزان فشاری گفته می‌شود که خون درون دهلیز راست به دیواره‌های آن وارد می‌کند و یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی وضعیت حجم خون، عملکرد بطن راست و سلامت سیستم وریدی بدن است. این فشار معمولاً پایین است، اما هر عاملی که مانع تخلیه مناسب دهلیز یا باعث افزایش حجم خون وریدی شود، می‌تواند آن را بالا ببرد.

🌬 وقتی بطن راست نتواند خون را به‌خوبی به شریان ریوی پمپ کند، خون در دهلیز راست تجمع پیدا می‌کند و فشار آن افزایش می‌یابد. این حالت در نارسایی بطن راست، بیماری‌های ریوی و فشار خون ریوی دیده می‌شود و یکی از علل اصلی افزایش فشار دهلیز راست است.

🔥 در نارسایی تریکوسپید، دریچه تریکوسپید در زمان انقباض به‌طور کامل بسته نمی‌شود و بخشی از خون به دهلیز راست برمی‌گردد. این برگشت خون باعث افزایش حجم و فشار دهلیز راست می‌شود و در موارد شدید می‌تواند به اتساع قابل توجه دهلیز و بطن راست منجر شود.

🌿 افزایش فشار دهلیز راست معمولاً با علائم احتقانی همراه است، زیرا فشار بالا به سیستم وریدی منتقل می‌شود. این وضعیت می‌تواند باعث ورم پاها، بزرگی کبد و تجمع مایع در شکم شود که از نشانه‌های مهم اختلال عملکرد سمت راست قلب هستند.

💡 فشار دهلیز راست ارتباط مستقیم با فشار ورید اجوف دارد. وقتی فشار دهلیز راست بالا می‌رود، وریدهای گردنی برجسته می‌شوند و این علامت در معاینه بالینی به‌عنوان «JVP بالا» شناخته می‌شود. این یافته یکی از مهم‌ترین نشانه‌های نارسایی سمت راست قلب است.

🩺 در اکوکاردیوگرافی، فشار دهلیز راست به‌طور مستقیم اندازه‌گیری نمی‌شود، اما از طریق ارزیابی اندازه دهلیز راست، عملکرد بطن راست و سرعت برگشت جریان از دریچه تریکوسپید می‌توان تخمینی از آن به‌دست آورد. این تخمین برای ارزیابی فشار شریان ریوی نیز کاربرد دارد.

🌙 در بیماری‌های ریوی مانند COPD یا آمبولی ریه، فشار در شریان ریوی افزایش می‌یابد و بطن راست مجبور می‌شود با فشار بیشتری کار کند. این فشار اضافی به دهلیز راست منتقل می‌شود و باعث افزایش فشار آن می‌گردد.

🫧 در شرایط حاد مانند آمبولی ریه، فشار دهلیز راست می‌تواند به‌طور ناگهانی افزایش یابد. این افزایش ناگهانی ممکن است باعث افت فشار خون، تنگی نفس شدید و حتی شوک شود و نیاز به درمان فوری دارد.

🌪 افزایش طولانی‌مدت فشار دهلیز راست می‌تواند باعث تغییرات ساختاری در دهلیز و بطن راست شود. این تغییرات شامل اتساع، ضخیم‌شدن دیواره‌ها و کاهش تدریجی عملکرد پمپی بطن راست است که در نهایت می‌تواند به نارسایی قلبی سمت راست منجر شود.

🌤 در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، افزایش فشار دهلیز راست معمولاً همراه با احتقان سیستمیک است. این احتقان می‌تواند باعث کاهش اشتها، تهوع و احساس سنگینی در شکم شود که ناشی از بزرگی کبد و تجمع مایع است.

🩻 فشار دهلیز راست در کاتتریزاسیون قلبی به‌طور مستقیم اندازه‌گیری می‌شود و دقیق‌ترین روش ارزیابی آن است. این روش معمولاً در موارد پیچیده یا زمانی که تصمیم‌گیری درمانی نیاز به اطلاعات دقیق دارد انجام می‌شود.

🫡 درمان افزایش فشار دهلیز راست وابسته به علت زمینه‌ای است. در نارسایی بطن راست، بهبود عملکرد بطن با داروهای مناسب می‌تواند فشار دهلیز را کاهش دهد. در نارسایی تریکوسپید، اصلاح دریچه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش فشار داشته باشد.

💫 دیورتیک‌ها یکی از مهم‌ترین داروها برای کاهش فشار دهلیز راست هستند، زیرا با کاهش حجم خون وریدی، احتقان را کم می‌کنند. البته این درمان علامتی است و باید همراه با درمان علت اصلی انجام شود.

🌈 در بیماران با فشار خون ریوی، درمان اختصاصی فشار ریوی می‌تواند فشار دهلیز راست را کاهش دهد و عملکرد بطن راست را بهبود بخشد. این درمان‌ها شامل داروهای وازودیلاتور ریوی و روش‌های مداخله‌ای خاص هستند.

🌗 فشار دهلیز راست شاخصی کلیدی در ارزیابی وضعیت همودینامیک سمت راست قلب است و افزایش آن معمولاً نشانه‌ای از وجود یک مشکل مهم در قلب یا ریه‌هاست. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری کند.