سندرم حاد کرونری چیست، چه علائمی دارد و چگونه تشخیص داده می‌شود

🫀 سندرم حاد کرونری یا ACS (Acute Coronary Syndrome) به مجموعه‌ای از شرایط گفته می‌شود که در آن جریان خون به عضله قلب به‌طور ناگهانی کاهش می‌یابد یا کاملاً قطع می‌شود. این وضعیت معمولاً به‌دلیل پارگی پلاک آترواسکلروتیک و تشکیل لخته در شریان‌های کرونر رخ می‌دهد و یک اورژانس واقعی است که نیاز به تشخیص و درمان فوری دارد.

🔥 در ACS، مشکل اصلی کاهش ناگهانی خون‌رسانی به قلب است. وقتی پلاک داخل رگ ناپایدار می‌شود و پاره می‌گردد، پلاکت‌ها به محل آسیب هجوم می‌آورند و لخته‌ای تشکیل می‌دهند که می‌تواند رگ را به‌طور کامل یا نسبی مسدود کند. این انسداد ناگهانی باعث درد شدید قفسه سینه و آسیب عضله قلب می‌شود.

❤️ سندرم حاد کرونری شامل سه حالت اصلی است: آنژین ناپایدار، سکته قلبی بدون ST elevation (NSTEMI) و سکته قلبی با ST elevation (STEMI). هر سه حالت خطرناک‌اند اما STEMI شدیدترین نوع است و نیاز به باز کردن فوری رگ دارد.

🌬️ شایع‌ترین علامت ACS درد قفسه سینه است. این درد معمولاً به‌صورت فشار، سنگینی، سوزش یا احساس فشرده شدن در وسط قفسه سینه توصیف می‌شود. درد ممکن است به بازو، گردن، فک، شانه یا پشت انتشار پیدا کند و بیش از ۲۰ دقیقه طول بکشد.

🧠 برخی بیماران، به‌ویژه زنان، سالمندان و بیماران دیابتی، ممکن است علائم غیرمعمول داشته باشند. این علائم شامل تنگی نفس، تهوع، استفراغ، تعریق سرد، سرگیجه یا احساس ضعف شدید است. در این افراد ممکن است درد قفسه سینه وجود نداشته باشد.

🩺 آنژین ناپایدار یکی از اشکال ACS است که در آن درد قفسه سینه حتی در حالت استراحت رخ می‌دهد یا نسبت به قبل شدیدتر شده است. این حالت نشان‌دهنده کاهش شدید خون‌رسانی است اما هنوز آسیب عضلانی کامل رخ نداده است.

⚡ در NSTEMI، انسداد نسبی رگ باعث آسیب عضله قلب می‌شود اما در نوار قلب بالا رفتن قطعه ST دیده نمی‌شود. با این حال، آنزیم‌های قلبی افزایش می‌یابند و نشان‌دهنده آسیب واقعی هستند. این وضعیت نیاز به درمان سریع دارد.

🔥 در STEMI، انسداد کامل رگ رخ می‌دهد و نوار قلب بالا رفتن واضح قطعه ST را نشان می‌دهد. این حالت شدیدترین نوع ACS است و اگر رگ سریعاً باز نشود، بخش بزرگی از عضله قلب از بین می‌رود. درمان فوری حیاتی است.

🧬 علت اصلی ACS آترواسکلروز است. پلاک‌های چربی در دیواره رگ‌ها به‌مرور رشد می‌کنند و ممکن است در اثر فشار خون بالا، استرس یا عوامل التهابی پاره شوند. پس از پارگی، لخته تشکیل می‌شود و جریان خون قطع می‌گردد.

🍔 عوامل خطر ACS شامل فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا، سیگار، چاقی، کم‌تحرکی و سابقه خانوادگی است. هرچه تعداد عوامل خطر بیشتر باشد، احتمال بروز ACS نیز افزایش می‌یابد. کنترل این عوامل نقش مهمی در پیشگیری دارد.

🚬 سیگار یکی از قوی‌ترین عوامل خطر ACS است. نیکوتین باعث انقباض رگ‌ها و افزایش احتمال پارگی پلاک می‌شود. ترک سیگار می‌تواند خطر سکته قلبی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

🧪 تشخیص ACS با نوار قلب (ECG) و آزمایش آنزیم‌های قلبی انجام می‌شود. نوار قلب می‌تواند تغییراتی مانند بالا رفتن ST، افت ST یا معکوس شدن موج T را نشان دهد. افزایش تروپونین در خون نشانه قطعی آسیب عضله قلب است.

📈 در برخی بیماران، اکوکاردیوگرافی برای بررسی عملکرد بطن چپ و نواحی آسیب‌دیده استفاده می‌شود. اکو می‌تواند نشان دهد کدام بخش قلب به‌خوبی منقبض نمی‌شود و میزان آسیب چقدر است.

💊 درمان ACS باید فوراً آغاز شود. داروهایی مانند آسپرین، نیتروگلیسیرین، بتابلوکرها و داروهای ضدلخته اولین اقدامات درمانی هستند. این داروها جریان خون را بهبود می‌دهند و از گسترش لخته جلوگیری می‌کنند.

⚙️ در STEMI، بهترین درمان آنژیوپلاستی اولیه است. در این روش، رگ مسدودشده باز می‌شود و یک استنت در آن قرار می‌گیرد تا جریان خون به‌سرعت بازگردد. هرچه این کار سریع‌تر انجام شود، بخش بیشتری از عضله قلب نجات پیدا می‌کند.

🛠️ اگر امکان آنژیوپلاستی فوری وجود نداشته باشد، از داروهای ترومبولیتیک (حل‌کننده لخته) استفاده می‌شود. این داروها لخته را حل می‌کنند اما باید در ساعات اولیه پس از شروع علائم مصرف شوند تا مؤثر باشند.

🏥 بیماران ACS معمولاً در بخش مراقبت‌های ویژه قلب بستری می‌شوند تا ریتم قلب، فشار خون و عملکرد قلب تحت نظر باشد. خطر آریتمی‌های خطرناک یا نارسایی قلبی در ساعات اولیه بسیار بالاست.

🫂 پس از عبور از مرحله حاد، توان‌بخشی قلبی نقش مهمی در بهبود بیمار دارد. این برنامه شامل ورزش کنترل‌شده، آموزش سبک زندگی سالم و حمایت روانی است. توان‌بخشی می‌تواند خطر سکته مجدد را کاهش دهد.

🍃 تغییر سبک زندگی بخش مهمی از درمان ACS است. کاهش مصرف نمک و چربی، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس می‌توانند از بروز سکته‌های بعدی جلوگیری کنند و سلامت قلب را بهبود دهند.

🛡️ سندرم حاد کرونری اگرچه بسیار خطرناک است، اما با تشخیص سریع، درمان تهاجمی و تغییر سبک زندگی قابل‌کنترل است. هدف درمان نجات عضله قلب، جلوگیری از سکته‌های بعدی و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.

🌱 آگاهی از علائم ACS و مراجعه سریع به اورژانس می‌تواند جان بیمار را نجات دهد. بسیاری از بیماران با درمان مناسب زندگی طولانی و باکیفیتی خواهند داشت.