سرعت S′ بطن راست چیست، چگونه اندازهگیری میشود و چه معنایی دارد
سرعت 'S بطن راست
سرعت S′ بطن راست یکی از شاخصهای کلیدی داپلر بافتی برای ارزیابی عملکرد سیستولیک بطن راست است و نشان میدهد حلقه تریکاسپید در زمان انقباض با چه سرعتی به سمت پایه قلب حرکت میکند. این حرکت طولی بخش عمدهای از پمپاژ بطن راست را تشکیل میدهد و کاهش آن معمولاً نشانه اختلال عملکرد سیستولیک است. S′ بهصورت داپلر بافتی (TDI) در نمای آپیکال چهارحفرهای اندازهگیری میشود و به دلیل دقت بالا و حساسیت زیاد، یکی از مهمترین ابزارهای ارزیابی بطن راست است.
این شاخص برخلاف TAPSE که جابهجایی را اندازهگیری میکند، سرعت انقباض را نشان میدهد و بنابراین میتواند تغییرات عملکردی را زودتر آشکار کند. مقدار طبیعی S′ معمولاً بیش از ۹.۵ سانتیمتر بر ثانیه است و مقادیر کمتر از این حد نشاندهنده کاهش عملکرد سیستولیک بطن راست است. این پارامتر در بسیاری از بیماریها مانند فشار خون ریوی، نارسایی قلبی و بیماریهای دریچهای اهمیت تشخیصی دارد.
در فشار خون ریوی، S′ یکی از اولین شاخصهایی است که کاهش مییابد. افزایش مقاومت عروق ریوی باعث میشود بطن راست نتواند با سرعت کافی منقبض شود و این کاهش سرعت در داپلر بافتی بهوضوح دیده میشود. کاهش S′ در این بیماران با افزایش مرگومیر و بدتر شدن وضعیت بالینی مرتبط است.
در آمبولی ریه، S′ ممکن است بهطور ناگهانی کاهش یابد، زیرا بطن راست با افزایش شدید پسبار مواجه میشود. این کاهش ناگهانی میتواند نشانهای از درگیری شدید بطن راست باشد و در تصمیمگیری درمانی نقش مهمی دارد. S′ پایین معمولاً با خطر بالاتر شوک و نارسایی حاد بطن راست همراه است.
در بیماریهای دریچهای، بهویژه نارسایی تریکاسپید و تنگی میترال، S′ اهمیت ویژهای دارد. افزایش فشار ریوی و اتساع بطن راست میتواند باعث کاهش تدریجی سرعت انقباض شود. این کاهش معمولاً نشاندهنده مرحله پیشرفته بیماری و نیاز به مداخله درمانی است.
S′ در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی چپ نیز اهمیت دارد. حتی اگر بطن چپ عامل اصلی بیماری باشد، کاهش S′ نشان میدهد بطن راست نیز درگیر شده و این موضوع پیشآگهی بیمار را بدتر میکند. بنابراین اندازهگیری S′ باید بخشی از ارزیابی روتین بیماران نارسایی قلبی باشد.
در بیماریهای مادرزادی قلب، مانند ASD یا VSD، S′ میتواند نشاندهنده میزان بار حجمی یا فشاری وارد بر بطن راست باشد. کاهش S′ در این بیماران معمولاً نشانهای از شروع نارسایی بطن راست است و باید جدی گرفته شود.
یکی از مزایای S′ این است که نسبت به TAPSE کمتر تحت تأثیر حرکت کلی قلب قرار میگیرد. این ویژگی باعث میشود S′ در شرایطی مانند جراحی قلب، تغییرات آناتومیک یا حرکات غیرطبیعی قلب دقت بیشتری داشته باشد. به همین دلیل در بسیاری از مراکز، S′ بهعنوان شاخص اصلی عملکرد بطن راست استفاده میشود.
S′ همچنین در پیگیری روند درمان اهمیت دارد. در بیماران مبتلا به فشار خون ریوی یا نارسایی قلبی، افزایش S′ پس از درمان نشاندهنده بهبود عملکرد بطن راست است. این تغییرات معمولاً قبل از بهبود علائم بالینی دیده میشوند و میتوانند راهنمای خوبی برای تنظیم درمان باشند.
در بیماران مبتلا به COVID‑19 نیز کاهش S′ گزارش شده است، بهویژه در مواردی که درگیری ریوی شدید یا فشار خون ریوی ثانویه وجود دارد. S′ پایین در این بیماران با افزایش مرگومیر مرتبط بوده و اهمیت ارزیابی بطن راست را برجسته میکند.
در ورزشکاران حرفهای، S′ معمولاً در محدوده بالاتر از افراد عادی قرار دارد، زیرا بطن راست آنها سازگاری بیشتری با حجمهای بالا دارد. با این حال، کاهش S′ در یک ورزشکار میتواند نشانهای از آسیب قلبی یا فشار بیش از حد باشد و نیاز به بررسی دقیق دارد.
S′ همچنین در بیماران پس از جراحی قلب اهمیت دارد. کاهش S′ پس از جراحی ممکن است ناشی از تغییرات مکانیکی یا آسیب موقت بطن راست باشد. پیگیری S′ در این بیماران میتواند به تشخیص بهبود یا بدتر شدن عملکرد کمک کند.
در بیماران مبتلا به بیماریهای ریوی مزمن مانند COPD، S′ میتواند نشاندهنده میزان درگیری بطن راست باشد. کاهش S′ معمولاً با افزایش فشار ریوی و بدتر شدن وضعیت تنفسی مرتبط است و میتواند به تصمیمگیری درمانی کمک کند.
S′ بهعنوان بخشی از ارزیابی جامع بطن راست، معمولاً همراه با TAPSE، FAC و استرین طولی استفاده میشود. ترکیب این شاخصها تصویر کاملتری از عملکرد بطن راست ارائه میدهد و دقت تشخیص را افزایش میدهد.
در نهایت، سرعت S′ بطن راست یک شاخص حساس، دقیق و کاربردی برای ارزیابی عملکرد سیستولیک بطن راست است. این پارامتر میتواند اختلال عملکرد را بسیار زودتر از بسیاری از شاخصهای دیگر آشکار کند و نقش مهمی در تشخیص، پیشآگهی و پیگیری درمان دارد.
