استرس اکو چیست، چگونه انجام می‌شود و چه کاربردی دارد

🫀 استرس اکو یا Stress Echo روشی تخصصی در تصویربرداری قلب است که عملکرد قلب را در شرایط افزایش نیاز بررسی می‌کند. این روش نشان می‌دهد عضله قلب هنگام فعالیت یا استرس دارویی چگونه خون‌رسانی می‌شود و آیا نواحی دچار کاهش خون‌رسانی (ایسکمی) می‌شوند یا خیر. استرس اکو یکی از دقیق‌ترین و ایمن‌ترین روش‌ها برای تشخیص بیماری عروق کرونر است.

🌬 در این روش ابتدا اکو در حالت استراحت انجام می‌شود تا عملکرد پایه قلب، اندازه حفرات و حرکت دیواره‌ها ثبت شود. سپس با ورزش یا داروهایی مانند دوبوتامین، ضربان قلب افزایش می‌یابد تا شرایط مشابه فعالیت ایجاد شود. پس از رسیدن به ضربان هدف، اکو مجدداً انجام می‌شود و تصاویر قبل و بعد با هم مقایسه می‌شوند.

🔥 تفاوت اصلی استرس اکو با تست ورزش معمولی این است که علاوه بر تغییرات نوار قلب، تغییرات واقعی در حرکت دیواره‌های قلب نیز دیده می‌شود. اگر بخشی از عضله قلب هنگام استرس به‌خوبی منقبض نشود، احتمال وجود تنگی در یکی از عروق کرونر مطرح می‌شود.

🌿 استرس اکو در بیماران با درد قفسه سینه کمک می‌کند مشخص شود آیا درد ناشی از کاهش خون‌رسانی قلب است یا خیر. این روش در بسیاری از موارد می‌تواند از انجام آنژیوگرافی غیرضروری جلوگیری کند و مسیر درمان را دقیق‌تر مشخص سازد.

💡 یکی از مزایای مهم استرس اکو، توانایی تشخیص ایسکمی قبل از بروز تغییرات واضح در ECG است. عضله قلب در شرایط کمبود خون ابتدا دچار اختلال حرکتی می‌شود و این تغییر در اکو بسیار زودتر از سایر روش‌ها قابل مشاهده است.

🩺 استرس اکو می‌تواند شدت بیماری کرونر را نیز مشخص کند. اگر چندین ناحیه از قلب در هنگام استرس دچار اختلال حرکتی شوند، احتمال درگیری چند رگ کرونر وجود دارد و بیمار نیازمند بررسی‌های تکمیلی است.

🌙 در بیماران با نارسایی قلبی، استرس اکو می‌تواند نشان دهد آیا عضله قلب هنوز قابلیت انقباض بهتر در شرایط تحریک دارد یا خیر. این اطلاعات برای تصمیم‌گیری درباره درمان‌هایی مانند CRT یا ICD اهمیت دارد.

🫧 استرس اکو در ارزیابی بیماری‌های دریچه‌ای نیز کاربرد دارد. مثلاً در تنگی آئورت با شدت مرزی، استرس می‌تواند نشان دهد آیا دریچه واقعاً تنگ است یا عملکرد ضعیف بطن چپ باعث کاهش جریان شده است.

🌪 استرس اکو دارویی با دوبوتامین برای بیمارانی که قادر به ورزش نیستند استفاده می‌شود. دوبوتامین با افزایش ضربان و قدرت انقباض قلب، شرایط مشابه فعالیت ایجاد می‌کند و امکان بررسی دقیق ایسکمی را فراهم می‌سازد.

🌤 در بیماران با نوار قلب غیرقابل تفسیر (مانند LBBB یا مصرف دیگوکسین)، استرس اکو نسبت به تست ورزش معمولی دقت بسیار بیشتری دارد و روش انتخابی محسوب می‌شود.

🩻 استرس اکو می‌تواند در ارزیابی عملکرد بطن راست نیز مفید باشد، به‌ویژه در بیماران با فشار خون ریوی. افزایش فشار ریوی هنگام استرس می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های پنهان ریوی یا قلبی باشد.

🫡 در ارزیابی بیماران قبل از جراحی‌های بزرگ، استرس اکو می‌تواند نشان دهد آیا قلب توانایی تحمل استرس جراحی را دارد یا خیر. این اطلاعات برای کاهش خطرات حین عمل بسیار ارزشمند است.

💫 یکی از ویژگی‌های مهم استرس اکو، عدم استفاده از اشعه است. برخلاف CT یا اسکن هسته‌ای، این روش کاملاً بی‌خطر است و می‌تواند در بیماران جوان یا زنان باردار (با احتیاط) نیز استفاده شود.

🌈 تفسیر استرس اکو نیازمند مهارت بالا است. پزشک باید تغییرات حرکتی دیواره‌ها را در چندین نما و در زمان کوتاه مقایسه کند. کوچک‌ترین اختلال در حرکت می‌تواند نشانه‌ای از ایسکمی باشد و اهمیت بالینی زیادی دارد.

🌗 در نهایت، استرس اکو یکی از دقیق‌ترین و کاربردی‌ترین روش‌های تشخیص بیماری‌های قلبی است که با ترکیب اطلاعات ساختاری، عملکردی و همودینامیک، تصویری جامع از سلامت قلب ارائه می‌دهد و در بسیاری از موارد مسیر درمان را تعیین می‌کند.