آریتمی قلب چیست، چه علائمی دارد و چگونه تشخیص داده می‌شود

آریتمی قلب به هر نوع اختلال در ریتم طبیعی ضربان قلب گفته می‌شود و زمانی رخ می‌دهد که سیگنال‌های الکتریکی قلب به‌درستی هماهنگ نشوند. این اختلال می‌تواند باعث ضربان سریع، کند یا نامنظم شود و بسته به نوع آن، از یک حالت بی‌خطر تا یک وضعیت جدی و نیازمند درمان فوری متغیر است. بسیاری از افراد ممکن است گه‌گاه آریتمی را تجربه کنند، اما تکرار یا شدت آن نیازمند بررسی دقیق است.

آریتمی‌ها می‌توانند به‌صورت تپش قلب، احساس لرزش در سینه یا پرش ضربان بروز کنند. برخی افراد این حالت را به‌صورت کوبش ناگهانی یا توقف کوتاه ضربان توصیف می‌کنند. این احساس ممکن است چند ثانیه طول بکشد یا به‌طور دوره‌ای در طول روز تکرار شود. شدت علائم همیشه نشان‌دهنده شدت بیماری نیست و حتی آریتمی‌های خطرناک نیز ممکن است بدون علامت باشند.

یکی از شایع‌ترین انواع آریتمی، فیبریلاسیون دهلیزی است که در آن دهلیزها به‌طور نامنظم و سریع می‌تپند. این وضعیت می‌تواند خطر لخته شدن خون و سکته مغزی را افزایش دهد. نوع دیگری از آریتمی، PVC یا ضربان‌های زودرس بطنی است که معمولاً بی‌خطرند اما در صورت تکرار زیاد نیاز به بررسی دارند.

برخی آریتمی‌ها باعث ضربان سریع قلب می‌شوند که به آن تاکی‌کاردی گفته می‌شود. این حالت ممکن است با سرگیجه، تنگی نفس یا احساس ضعف همراه باشد. در مقابل، برادی‌کاردی زمانی رخ می‌دهد که ضربان قلب بیش از حد کند شود و می‌تواند باعث خستگی، سنکوپ یا احساس سنگینی در سینه شود.

علل آریتمی بسیار متنوع‌اند. استرس، کم‌خوابی، مصرف کافئین، الکل یا برخی داروها می‌توانند باعث آریتمی‌های گذرا شوند. مشکلات ساختاری قلب، بیماری‌های دریچه‌ای، اختلالات تیروئید، فشار خون بالا یا بیماری عروق کرونر نیز از علل مهم آریتمی‌های پایدار هستند. گاهی آریتمی بدون علت مشخص رخ می‌دهد.

تشخیص آریتمی معمولاً با نوار قلب (ECG) آغاز می‌شود. اگر آریتمی گذرا باشد و در لحظه ثبت نشود، از هولتر ۲۴ تا ۷۲ ساعته یا مانیتورینگ طولانی‌مدت استفاده می‌شود. این روش‌ها امکان ثبت ریتم قلب در شرایط واقعی زندگی را فراهم می‌کنند و برای تشخیص آریتمی‌های پنهان بسیار ارزشمندند.

در برخی موارد، پزشک از اکوکاردیوگرافی برای بررسی ساختار قلب و عملکرد دریچه‌ها استفاده می‌کند. اگر احتمال بیماری عروق کرونر وجود داشته باشد، تست ورزش یا CT آنژیو ممکن است لازم باشد. انتخاب تست مناسب به علائم و شرایط بیمار بستگی دارد و معمولاً ترکیبی از چند روش استفاده می‌شود.

درمان آریتمی بسته به نوع آن متفاوت است. برخی موارد تنها نیاز به اصلاح سبک زندگی دارند، مانند کاهش مصرف کافئین، مدیریت استرس یا بهبود خواب. در موارد دیگر، داروهای ضدآریتمی، کنترل‌کننده ضربان یا رقیق‌کننده خون تجویز می‌شوند. برخی آریتمی‌ها ممکن است نیازمند ابلیشن یا حتی دستگاه‌هایی مانند پیس‌میکر باشند.

آریتمی همیشه خطرناک نیست، اما نادیده گرفتن آن می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. اگر آریتمی با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، سنکوپ یا ضعف ناگهانی همراه باشد، نیاز به ارزیابی فوری دارد. تشخیص زودهنگام می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند و درمان مؤثرتر باشد.

در نهایت، آریتمی قلب یک علامت است نه یک تشخیص نهایی. بررسی دقیق، انتخاب تست مناسب و پیگیری منظم می‌تواند به شناسایی علت اصلی و انتخاب بهترین درمان کمک کند. بسیاری از آریتمی‌ها با درمان مناسب قابل‌کنترل هستند و فرد می‌تواند زندگی طبیعی و فعالی داشته باشد.