مقدمه
🧗♂️💢 درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله یکی از مهمترین و هشداردهندهترین انواع درد قفسهٔ سینه است. بسیاری از بیماران میگویند:
«وقتی از پله بالا میروم، سینهام درد میگیرد.»
«بعد از چند پله احساس فشار یا سنگینی روی قفسهٔ سینه دارم.»
«بالا رفتن از پله برایم سخت شده، انگار قلبم کم میآورد.»
بالا رفتن از پله یکی از فعالیتهایی است که بهطور ناگهانی ضربان قلب و نیاز بدن به اکسیژن را افزایش میدهد. اگر رگهای قلب تنگ باشند یا عضلهٔ قلب ضعیف باشد، این افزایش نیاز میتواند باعث درد، فشار یا تنگی نفس شود.
در تهران، با توجه به آلودگی هوا، استرس، کمتحرکی، چاقی و مصرف غذاهای چرب، این شکایت بسیار شایع است. در این پست، بهطور کامل بررسی میکنیم که چرا بالا رفتن از پله باعث درد قلبیمانند میشود، چه زمانی این درد خطرناک است، و چگونه میتوان آن را مدیریت کرد.
این درد چگونه احساس میشود؟
- 🧗♂️ درد یا فشار هنگام بالا رفتن از پله: معمولاً با افزایش ضربان قلب ظاهر میشود.
💢 احساس سنگینی یا گرفتگی در وسط یا سمت چپ قفسهٔ سینه: گاهی شبیه فشار دست یا وزنه.
🔥 انتشار درد به بازو، گردن، فک یا پشت: این الگو بیشتر در دردهای قلبی دیده میشود.
😮💨 تنگی نفس یا احساس کمبود هوا: بهخصوص هنگام بالا رفتن از چند طبقه.
🌫️ خستگی زودرس یا ضعف: گاهی فرد مجبور میشود توقف کند.
دلایل قلبی درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله
🫀ایسکمی قلبی (کاهش خونرسانی)
شایعترین علت درد هنگام بالا رفتن از پله. وقتی رگهای قلب تنگ میشوند، عضلهٔ قلب هنگام فعالیت شدید اکسیژن کافی دریافت نمیکند. ویژگیها:
-
- درد با بالا رفتن از پله شروع میشود
- با توقف یا استراحت بهتر میشود
- همراه با تنگی نفس یا تعریق سرد
- معمولاً چند دقیقه طول میکشد
این درد یکی از مهمترین علائم بیماری عروق کرونر است.
🚨 آنژین ناپایدار
درد خطرناکتر و غیرقابلپیشبینی. این درد:
-
- با فعالیتهای بسیار سبک
- حتی با چند پله
- یا حتی در حالت استراحت
رخ میدهد.
این حالت یک اورژانس قلبی است.
🫁نارسایی قلبی
در نارسایی قلبی، قلب توان پمپاژ کافی ندارد. هنگام بالا رفتن از پله، بدن نیاز به اکسیژن بیشتری دارد و قلب نمیتواند پاسخ دهد. علائم:
- درد
- تنگی نفس
- ورم پاها
- خستگی شدید
🔔بیماری دریچهای قلب
تنگی یا نارسایی دریچهها باعث افزایش فشار داخل قلب و درد هنگام بالا رفتن از پله میشود.
⚡آریتمیهای قلبی
ضربانهای سریع یا نامنظم میتوانند هنگام بالا رفتن از پله باعث:
- درد
- تپش قلب
- سرگیجه
- احساس ضعف
شوند.
دلایل غیرقلبی درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله
🫁مشکلات ریوی : آسم، COPD یا التهاب پردهٔ ریه میتوانند هنگام بالا رفتن از پله درد ایجاد کنند. علائم تنگی نفس، خسخس، درد تیز میباشد.
🩸 کمخونی (آنمی): کمبود آهن باعث کاهش اکسیژنرسانی میشود. هنگام بالا رفتن از پله، بدن نیاز بیشتری به اکسیژن دارد و درد ایجاد میشود.
💧کمآبی بدن: کمبود آب باعث اسپاسم عضلات و دردهای فشارنده میشود.
💢مشکلات عضلانی–اسکلتی: اسپاسم عضلات قفسهٔ سینه یا التهاب غضروفها میتواند هنگام بالا رفتن از پله بدتر شود.
😰اضطراب و حملات پانیک: هنگام بالا رفتن از پله، افزایش ضربان قلب در افراد مضطرب میتواند باعث درد شود.
🚨 دلایل خطرناک درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله
درد هنگام بالا رفتن از پله اگر همراه با موارد زیر باشد، باید فوراً بررسی شود:
- تنگی نفس شدید
- تعریق سرد
- انتشار درد به بازو یا فک
- تهوع
- سرگیجه یا غش
- درد بیش از ۵–۱۰ دقیقه
- سابقهٔ بیماری قلبی
چرا این حالت در تهران شایعتر است؟
- 🌫️ آلودگی هوا: باعث التهاب ریهها و کاهش ظرفیت تنفسی میشود.
😓 استرس شغلی و زندگی شهری: استرس یکی از عوامل اصلی دردهای قلبی است.
☕ مصرف زیاد چای و قهوه: کافئین زیاد باعث تپش قلب و درد هنگام فعالیت میشود.
🍟 رژیم غذایی چرب و دیرهنگام: باعث چاقی، رفلاکس و افزایش فشار روی قلب میشود.
📱 کمخوابی و استفاده زیاد از موبایل: اختلال خواب سیستم عصبی را تحریک میکند.
چگونه این درد را کاهش دهیم؟
- 🧗♂️ شروع بالا رفتن با سرعت کم: برای جلوگیری از فشار ناگهانی روی قلب.
🧘 تنفس آرام و کنترلشده: برای کاهش تنش عضلات و اضطراب.
🍽️ خوردن وعدههای سبک قبل از فعالیت: برای جلوگیری از رفلاکس.
☕ کاهش مصرف کافئین: برای کاهش تپش قلب.
💧 نوشیدن آب کافی: برای جلوگیری از اسپاسم عضلات.
😴 بهبود کیفیت خواب: برای کاهش تحریک سیستم عصبی.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
🚑 اگر درد هنگام بالا رفتن از پله:
-
- تکرار شود
- همراه با علائم هشدار باشد
- با توقف بهتر نشود
- بیش از چند دقیقه طول بکشد
باید توسط متخصص قلب بررسی شود.
📖منابع پزشکی و بالینی
🔹 خودِ فعالیت: بالا رفتن از پله چه نوع فشاری به بدن وارد میکند؟
بالا رفتن از پله یک فعالیت هوازی با شدت متوسط تا نسبتاً زیاد است و از نظر فیزیولوژیک شبیه یک «تست استرس کوچک روزمره» است.برای مقایسه فعالیتها با هم از واحد MET استفاده میشود. واحد MET مخفف عبارت Metabolic Equivalent of Task (معادل متابولیک فعالیت) است. این واحد در طب ورزشی و کاردیولوژی برای اندازهگیری شدت فعالیتهای فیزیکی و میزان اکسیژنی که بدن در حین آن فعالیت مصرف میکند، استفاده میشود. یک MET به عنوان میزان انرژی مصرفی فرد در حالت استراحت مطلق (نشستن آرام روی صندلی) تعریف میشود. معادل اکسیژن: هر ۱ MET برابر است با مصرف ۳.۵ میلیلیتر اکسیژن به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در دقیقه ().
-
معادل کالری: به طور تقریبی، ۱ MET برابر است با مصرف ۱ کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت.
پزشکان فعالیتها را به سه دسته کلی تقسیم میکنند تا متوجه شوند فشار وارد شده به قلب چقدر است:
-
فعالیتهای سبک (کمتر از ۳ MET):
-
نشستن پشت کامپیوتر (۱.۳ MET)
-
راه رفتن آهسته در خانه (۲ MET)
-
-
فعالیتهای متوسط (۳ تا ۶ MET):
-
پیادهروی تند (۳.۵ MET)
-
تمیز کردن خانه یا جارو زدن (۳.۳ MET)
-
بالا رفتن از پلهها با سرعت معمولی (۴ تا ۵ MET)
-
-
فعالیتهای شدید (بالای ۶ MET):
-
دویدن (۸ تا ۱۲ MET)
-
فوتبال یا شنای استقامتی (۸ تا ۱۰ MET)
-
در گزارشهای تست ورزش، یکی از مهمترین اعدادی که پزشک به آن توجه میکند، ظرفیت عملکردی بیمار بر حسب MET است. پیشآگاهی (Prognosis)، مطالعات و متاآنالیزها نشان میدهند که اگر فردی نتواند به ظرفیت ۵ MET برسد، ریسک مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی در او به شدت افزایش مییابد. طبق راهنمای ACC/AHA، اگر بیمار بتواند فعالیتی معادل ۴ MET (مثل بالا رفتن از دو طبقه پله بدون توقف) را تحمل کند، خطر بروز سکته قلبی در حین جراحیهای غیرقلبی برای او “پایین” در نظر گرفته میشود.
- هر ۱ MET ≈ مصرف اکسیژن در حالت استراحت ≈ حدود ۳.۵ ml O₂/kg/min
- بالا رفتن از پله:
- سرعت معمولی، یک طبقه ← حدود ۴–۵ MET
- دو طبقه با سرعت تند ← حدود ۶–۸ MET
یعنی:
- برای فرد ۷۰ کیلویی، ۶ MET ≈ حدود ۲۱ ml O₂/kg/min
- این سطح، برای قلبی که دچار تنگی عروق است، میتواند مرز بروز ایسکمی و درد باشد.
- یک طبقه پله با سرعت معمولی: حدوداً معادل ~۴–۵ MET یعنی چهار تا پنج برابر حالت استراحت انرژی مصرف میشود.
- دو طبقه پله با سرعت تند یا با بار (مثلاً حمل وسیله): میتواند به ~۶–۸ MET برسد
برای مقایسه:
- راه رفتن آرام روی سطح صاف: حدود ۲–۳ MET
- دویدن آرام: حدود ۷–۸ MET
یعنی بالا رفتن از پله، برای قلب و ریه یک استرس واقعی است، نه یک فعالیت خیلی سبک.
در تست ورزش (تردمیل، پروتکل Bruce و مشابه):
- شدت فعالیت بهصورت مرحلهای بالا میرود:
- مراحل اولیه: حدود ۴–۵ MET
- مراحل بعدی: ۷–۱۰ MET و بالاتر
نکته مهم:
- سطح فشاری که در تست ورزش در مراحل اولیه ایجاد میشود، از نظر متابولیک شبیه بالا رفتن از پله است.
- اگر بیماری در تست ورزش در مرحله ۴–۶ MET دچار درد قفسه سینه و تغییرات ECG شود، میگوییم:
- آستانه ایسکمی او پایین است
- اگر همان فرد در زندگی روزمره، هنگام بالا رفتن از پله (که همان حدود MET را دارد) دچار درد شود، این دو کاملاً با هم همخوانی دارند.
پس:
بالا رفتن از پله را میتوان یک «تست استرس طبیعی» دانست که در حد مراحل اولیه تست ورزش، قلب را تحت فشار میگذارد.
🔹 احتمال قلبی، عضلانی، ریوی، گوارشی بودن درد هنگام بالا رفتن از پله
در گایدلاینهای ارزیابی درد قفسه سینه و مرورهای بزرگ:
- دردی که با فعالیت (مثل بالا رفتن از پله) شروع میشود و با استراحت بهتر میشود، بهطور معنیدار احتمال قلبی بودن را بالا میبرد.
- در مقابل:
- درد پلوریتیک (با منشاء ریوی با نفس عمیق بدتر میشود)،
- درد قابل لمس و نقطهای،
- درد وابسته به وضعیت بدن
احتمال قلبی بودن را کم میکنند (ولی صفر نمیکنند).
پس صرفاً «اینکه درد با بالا رفتن از پله میآید»، خودش یک پرچم زرد/نارنجی قلبی است.
🔹 احتمال قلبی بودن
وقتی درد فقط یا عمدتاً هنگام بالا رفتن از پله ظاهر میشود:
- از نظر الگوریتمهای تشخیصی، این درد در دستهی «احتمالاً ایسکمیک / مرتبط با افزایش نیاز قلب به اکسیژن» قرار میگیرد، بهخصوص اگر:
- سن بالاتر باشد
- دیابت، فشار خون، چربی، سیگار، سابقه خانوادگی وجود داشته باشد
- درد به صورت فشار/سنگینی/سوزش مرکزی باشد
- همراه با تنگی نفس، تعریق، تهوع یا انتشار به بازو/فک باشد
بنابراین:
در متون قلبی، درد قفسه سینه هنگام بالا رفتن از پله تا خلافش ثابت نشود، یک علامت بالقوه قلبی تلقی میشود.
🔹 احتمال عضلانی–اسکلتی بودن
درد عضلانی–اسکلتی معمولاً:
- تیز، نقطهای، قابل لمس و بازتولید با فشار یا حرکت خاص است
- با چرخش تنه، بلند کردن دست، فشار روی دندهها یا مفصل جناغ–دنده تشدید میشود
اما یک نکته مهم:
- بالا رفتن از پله، عضلات قفسه سینه را خیلی درگیر نمیکند؛ بیشتر عضلات پا و سیستم قلبی–ریوی درگیرند.
- اگر درد فقط هنگام بالا رفتن از پله است، ولی:
- با لمس همان نقطه بازتولید میشود
- با حرکت دست و تنه هم میآید
← احتمال عضلانی–اسکلتی بالا میرود.
در غیر این صورت، صرفاً «فعالیتمحور بودن» درد بیشتر به نفع قلبی است تا عضلانی.
🔹 احتمال ریوی بودن
علل ریوی (مثل آمبولی ریه، فشار خون ریوی، بیماریهای شدید ریوی):
- میتوانند با فعالیت، تنگی نفس و درد قفسه سینه ایجاد کنند
- درد اغلب پلوریتیک است (با نفس عمیق بدتر میشود)
- معمولاً همراه با:
- تنگی نفس واضح
- گاهی سرفه، خسخس، تب، یا علائم حاد دیگر
بالا رفتن از پله، نیاز به اکسیژن را بالا میبرد؛ اگر ریه یا عروق ریوی مشکل جدی داشته باشند، ممکن است:
- بیمار بیش از حد تنگنفس شود
- گاهی درد پلوریتیک هم حس کند
اما در عمل، در سنین میانی و بالا، درد قفسه سینه صرفاً هنگام بالا رفتن از پله، بدون علائم واضح ریوی، بیشتر قلبی است تا ریوی.
🔹احتمال گوارشی (GERD و غیره)
درد گوارشی مثل رفلاکس غذا از معده به مری(GERD):
- معمولاً:
- وابسته به غذا است
- وابسته به وضعیت بدن (دراز کشیدن، خم شدن) است
- با آنتیاسید (دارویی مثل آلومینویم یا منگنز یا غیردارویی مثل عسل) بهتر میشود
- میتواند سوزشی و پشت جناغ باشد، اما:
- بهطور کلاسیک با فعالیت فیزیکی مثل بالا رفتن از پله تحریک نمیشود.
اگر بیماری میگوید:
«فقط وقتی از پله بالا میروم، قفسه سینهام میسوزد؛ در بقیه مواقع نه.»
این الگو بیشتر قلبی/ایسکمیک است تا گوارشی، مگر اینکه همزمان علائم واضح رفلاکس (ترشکردن، طعم اسیدی، وابستگی به غذا) هم وجود داشته باشد.
کدام عارضه قلبی محتملتر است؟
وقتی بیمار میگوید: «فقط وقتی از پله بالا میروم قفسه سینهام درد میگیرد، با ایستادن بهتر میشود.»
از دید الگوریتمهای قلبی، این یعنی:
- درد وابسته به افزایش نیاز قلب به اکسیژن است
- یعنی یک درد ایسکمیکِ مرتبط با فعالیت تا خلافش ثابت نشود
این دقیقاً همان چیزی است که با آنژین پایدار، آنژین میکروواسکولار، تنگی شدید دریچه آئورت یا کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک همخوانی دارد.
❤️ آنژین پایدار (Stable Angina) : آنژین پایدار زمانی رخ میدهد که عروق کرونر تنگ شدهاند و قلب هنگام فعالیت به اکسیژن بیشتری نیاز دارد. درد معمولاً به صورت فشار، سنگینی یا سوزش مرکزی است و با استراحت بهتر میشود.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ بله، معمولاً فرد هنگام راه رفتن تند، سربالایی یا استرسهای عاطفی دردهای خفیفتری تجربه میکند. این دردها ممکن است آنقدر خفیف باشند که فرد آنها را جدی نگیرد.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به پزشک میرساند؟ نه همیشه. بسیاری از افراد تا زمانی که درد در فعالیتهای متوسط مثل بالا رفتن از پله ظاهر نشود، مراجعه نمیکنند. بنابراین «اولین علامت جدی» میتواند همین درد روی پله باشد.
💚 آنژین میکروواسکولار: در این بیماری، رگهای کوچک قلب عملکرد مناسبی ندارند. درد میتواند سوزشی، مبهم یا طولانی باشد و همیشه الگوی کلاسیک آنژین را ندارد. در زنان و دیابتیها شایعتر است.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ اغلب بله، اما علائم مبهماند: خستگی غیرمعمول، احساس سنگینی، دردهای پراکنده یا سوزش خفیف. این علائم معمولاً قابلچشمپوشی هستند.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به پزشک میرساند؟ معمولاً نه. چون دردها غیرتیپیکاند و بیمار آنها را به مشکلات قلبی نسبت نمیدهد. بنابراین درد هنگام بالا رفتن از پله میتواند اولین علامت واضح باشد.
💙 آنژین ناپایدار (Unstable Angina) : مرحله پیشهشدار حمله قلبی است. درد جدید، شدیدتر، طولانیتر یا با فعالیت کمتر ایجاد میشود. این وضعیت نیازمند ارزیابی فوری است.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ تقریباً همیشه. درد با فعالیتهای بسیار سبکتر هم ایجاد میشود و ممکن است حتی در استراحت هم رخ دهد.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به اورژانس میرساند؟ بله. معمولاً قبل از اینکه فرد به مرحله «درد فقط روی پله» برسد، دردهای هشداردهنده او را به پزشک یا اورژانس میکشاند.
❤️🩹 تنگی شدید دریچه آئورت / کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM): این بیماریها خروجی خون از قلب را محدود میکنند. هنگام فعالیت، فرد ممکن است درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا حتی نزدیکغشکردن را تجربه کند.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ بله. معمولاً فرد هنگام فعالیتهای سبکتر هم تنگی نفس، خستگی یا سرگیجه دارد. این علائم اغلب ماهها یا سالها وجود دارند.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به پزشک میرساند؟ در بسیاری از موارد بله، چون علائم مزمن و پیشروندهاند. اگر درد تنها هنگام پله باشد و هیچ علامت دیگری وجود نداشته باشد، احتمال این بیماریها کمتر است.
💙آنژین وازواسپاستیک (Prinzmetal): اسپاسم ناگهانی عروق کرونر که معمولاً در استراحت، بهخصوص شبها رخ میدهد. درد شدید و ناگهانی است و ممکن است با تغییرات ECG همراه باشد.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ بله. معمولاً اپیزودهای شبانه یا استراحتی وجود دارد که بیمار را نگران میکند.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به پزشک میرساند؟ بله. دردهای این بیماری معمولاً آنقدر شدیدند که فرد پیش از تجربه درد روی پلهها به پزشک مراجعه میکند.
💜 پریکاردیت : التهاب پرده اطراف قلب که درد تیز، بدتر با دم عمیق و بهتر با نشستن ایجاد میکند. اغلب با تب یا علائم التهابی همراه است.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ بله. درد در استراحت هم وجود دارد و معمولاً با تنفس عمیق تشدید میشود.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به پزشک میرساند؟ بله. چون درد در استراحت هم آزاردهنده است و اغلب فرد را زودتر به پزشک میکشاند.
🚨 دایسکشن آئورت: پارگی لایه داخلی آئورت که درد بسیار شدید، ناگهانی و «پارهشدنگونه» ایجاد میکند. یک اورژانس واقعی است.
🔴آیا قبل از درد روی پله علائم دارد؟ این بیماری «قبل» ندارد؛ شروع آن ناگهانی و شدید است.
🧑🏻⚕️آیا فرد را زودتر به اورژانس میرساند؟ قطعاً. فرد قبل از رسیدن به پلهها به اورژانس منتقل میشود.
❤️آنژین پایدار (Stable Angina) — محتملترین سناریو
تیپیکترین سناریو برای «درد هنگام بالا رفتن از پله» همین است.
- ویژگیها:
- درد/فشار/سنگینی در مرکز قفسه سینه
- با فعالیت (راه رفتن تند، بالا رفتن از پله، سربالایی) میآید
- با استراحت یا نیتروگلیسیرین طی چند دقیقه بهتر میشود
- شدت و الگو نسبتاً قابل پیشبینی و تکرارشونده است
در این الگو:
- بالا رفتن از پله ≈ یک «تست استرس طبیعی»
- هر بار که نیاز قلب به اکسیژن از یک حدی بالاتر میرود، درد ظاهر میشود
در سناریوی تو، اگر بیمار بگوید:
«هر بار از دو طبقه پله بالا میروم، وسط سینهام میگیرد، وقتی میایستم بهتر میشود.»
از نظر تئوریک، Stable Angina محتملترین سناریو قلبی است.
💙 آنژین ناپایدار / ACS اولیه
اینجا دو نکته مهم است:
- آنژین ناپایدار میتواند:
- روی زمینه آنژین پایدار قبلی بدتر شده باشد (درد با فعالیت کمتر، طولانیتر، شدیدتر)
- یا جدید باشد، حتی با فعالیتهای سبک مثل چند پله
در سناریوی «بالا رفتن از پله»:
- اگر بیمار قبلاً با فعالیت زیاد درد میگرفته، حالا با فعالیت خیلی کمتر (مثلاً یک طبقه پله) درد میگیرد
- یا درد طولانیتر، شدیدتر، یا حتی گاهی در استراحت هم آمده
← این الگو بیشتر مرتبط با آنژین ناپایدار / شروع ACS (گرفتگی عروق خونرسان قلب) است تا آنژین پایدار ساده.
پس:
- بالا رفتن از پله میتواند محرک درد در آنژین ناپایدار هم باشد،
- اما الگوی تغییر نسبت به قبل کلید تشخیص است.
🩶 انفارکتوس حاد (MI)
- درد MI معمولاً:
- شدید، طولانی، مداوم
- اغلب با علائم سیستمیک (تعریق، تهوع، احساس مرگ قریبالوقوع)
- ممکن است با یا بدون فعالیت شروع شود
سناریوی «فقط وقتی از پله بالا میروم، چند دقیقه میگیرد و با ایستادن خوب میشود» تیپیک MI نیست؛
اما: اگر بیمار هنگام بالا رفتن از پله دچار درد شد و درد قطع نشد، طولانی شد، یا با علائم شدید همراه شد ← میتواند شروع MI باشد.
💛 آنژین میکروواسکولار
بهخصوص در:
- زنان
- دیابتیها
- افراد با عروق کرونر ظاهراً نرمال در آنژیو
ویژگیها:
- درد میتواند با فعالیت بیاید، اما:
- اغلب غیرتیپیکتر است (سوزشی، مبهم، طولانیتر)
- ممکن است مدت بیشتری بعد از توقف فعالیت باقی بماند
در سناریوی «بالا رفتن از پله»:
- اگر درد با فعالیت میآید، اما الگو خیلی کلاسیک نیست،
- و آنژیو کرونر قبلاً نرمال گزارش شده،
← آنژین میکروواسکولار یکی از سناریوهای محتمل است.
💚آنژین وازواسپاستیک (Prinzmetal)
- معمولاً در استراحت، بهخصوص شبانه
- درد شدید، ناگهانی، گاهی با تغییرات ST
- ارتباطش با فعالیت فیزیکی ضعیفتر است
بنابراین:
- سناریوی «فقط هنگام بالا رفتن از پله» برای Prinzmetal تیپیک نیست
- مگر اینکه بیمار همزمان اپیزودهای استراحتی هم داشته باشد.
❤️تنگی شدید دریچه آئورت / کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک
اینها را نباید فراموش کرد؛ چون:
- هر دو میتوانند با درد قفسه سینه + تنگی نفس + سنکوپ یا سرگیجه هنگام فعالیت همراه باشند.
در سناریوی «بالا رفتن از پله»:
- اگر بیمار میگوید:
- «وقتی از پله بالا میروم، هم سینهام درد میگیرد، هم نفسم میبُرد، هم گاهی سیاهی میرود جلوی چشمم»
← باید به تنگی شدید آئورت یا HCM هم فکر کرد، نه فقط عروق کرونر.
- «وقتی از پله بالا میروم، هم سینهام درد میگیرد، هم نفسم میبُرد، هم گاهی سیاهی میرود جلوی چشمم»
🚨 پریکاردیت و دایسکشن آئورت
اینها از نظر قلبی مهماند، اما:
- پریکاردیت:
- درد تیز، بدتر با دراز کشیدن و دم عمیق
- بهتر با نشستن و خم شدن به جلو
- ارتباطش با بالا رفتن از پله ضعیف است
- دایسکشن آئورت:
- درد ناگهانی، بسیار شدید، «پاره شدن»
- معمولاً مستقل از فعالیت
- سناریوی «فقط پله» برایش منطقی نیست
این دو در اولویت پایینتر قرار میگیرند.
✒️خلاصه
بهصورت لایهبندی:
- محتملترین:
- آنژین پایدار کلاسیک (Stable Angina)
- آنژین میکروواسکولار (بهخصوص در زنان/دیابتیها)
- بعدی:
- آنژین ناپایدار / شروع ACS (اگر الگو جدید یا بدترشونده باشد)
- تنگی شدید آئورت / HCM (اگر همراه با سنکوپ/تنگی نفس واضح باشد)
- کمتر محتمل در سناریوی «فقط پله»:
- Prinzmetal
- پریکاردیت
- دایسکشن آئورت
| نوع درد قلبی | ارتباط با فعالیت (مثل پله) | الگوی تیپیک درد | احتمال در سناریوی «فقط هنگام بالا رفتن از پله» |
|---|---|---|---|
| آنژین پایدار (Stable Angina) | کاملاً وابسته به فعالیت | فشار/سنگینی، با استراحت بهتر میشود | بسیار محتمل |
| آنژین ناپایدار / ACS اولیه | ممکن است با فعالیت یا در استراحت باشد | جدید، شدیدتر، طولانیتر از قبل | محتمل، بهویژه اگر الگو تازه تغییر کرده |
| انفارکتوس حاد (MI) | اغلب شدیدتر، ممکن است با یا بدون فعالیت | درد طولانی، شدید، همراه علائم سیستمیک | در سناریوی «فقط پله» کمتر تیپیک، اما ممکن |
| آنژین میکروواسکولار | اغلب با فعالیت، گاهی غیرتیپیک | درد مبهم، سوزشی، طولانیتر | محتمل، بهخصوص در زنان/دیابتیها |
| آنژین وازواسپاستیک (Prinzmetal) | بیشتر در استراحت، شبانه | درد شدید، ناگهانی، نه لزوماً با فعالیت | در سناریوی «فقط پله» کمتر محتمل |
| درد ناشی از تنگی شدید دریچه آئورت / HCM | واضحاً وابسته به فعالیت | درد + سنکوپ/تنگی نفس با فعالیت | در سنین مناسب و سوفل قلبی، قابلتوجه |
| پریکاردیت | وابسته به وضعیت بدن و تنفس | درد تیز، بدتر با دراز کشیدن/دم عمیق | با «فقط پله» همخوانی کمی دارد |
| دایسکشن آئورت | ناگهانی، شدید، «پاره شدن» | درد حاد، مداوم، اغلب مستقل از فعالیت | سناریوی پله برایش تیپیک نیست |
📚جمعبندی بالینی–تحلیلی برای «درد قفسه سینه هنگام بالا رفتن از پله»
🔹 وقتی بیشتر قلبی است:
- درد فقط یا عمدتاً با بالا رفتن از پله یا فعالیت مشابه میآید
- با استراحت بهتر میشود
- به صورت فشار/سنگینی/سوزش مرکزی است
- ممکن است به بازو، گردن یا فک انتشار یابد
- همراه با تنگی نفس، تعریق، تهوع یا خستگی غیرمعمول است
- فرد ریسکفاکتور قلبی دارد
🔹 وقتی بیشتر عضلانی–اسکلتی است:
- درد نقطهای، تیز، قابل لمس است
- با فشار روی همان نقطه یا با حرکت دست/تنه بازتولید میشود
- ارتباط واضح با ضربه، فعالیت عضلانی یا وضعیت بدن دارد
🔹 وقتی بیشتر ریوی است:
- درد پلوریتیک است (با نفس عمیق بدتر میشود)
- همراه با تنگی نفس واضح، سرفه، خسخس، تب یا شروع حاد است
🔹 وقتی بیشتر گوارشی است:
- درد وابسته به غذا و وضعیت بدن است
- همراه با ترشکردن، طعم اسیدی، سوزش پشت جناغ در حالت استراحت
- با آنتیاسید بهتر میشود و ارتباط واضحی با فعالیت ندارد
❓سؤالات متداول
۱) آیا درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله همیشه خطرناک است؟
نه، اما اغلب نشانهٔ مشکل قلبی است و باید بررسی شود.
۲) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله میتواند نشانهٔ آنژین باشد؟
بله، یکی از کلاسیکترین علائم آنژین است.
۳) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله با توقف بهتر میشود؟
اگر قلبی باشد، معمولاً بله.
۴) آیا رفلاکس میتواند هنگام بالا رفتن از پله درد ایجاد کند؟
بله، بهخصوص بعد از غذا.
۵) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله در جوانان خطرناک است؟
اغلب خیر، اما باید بررسی شود.
۶) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله میتواند نشانهٔ حملهٔ قلبی باشد؟
اگر شدید و همراه با علائم هشدار باشد، بله.
۷) آیا کمخونی باعث درد هنگام بالا رفتن از پله میشود؟
بله، بهخصوص در زنان.
۸) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله با ماساژ بهتر میشود؟
اگر عضلانی باشد، معمولاً بله.
۹) آیا درد هنگام بالا رفتن از پله میتواند به بازو یا فک انتشار پیدا کند؟
اگر قلبی باشد، بله.
۱۰) آیا ورزش منظم درد هنگام بالا رفتن از پله را کاهش میدهد؟
بله، بسیار مؤثر است.
جمعبندی
💬 درد قلبی هنگام بالا رفتن از پله یکی از مهمترین علائم هشداردهندهٔ مشکلات قلبی است. این درد میتواند ناشی از آنژین، نارسایی قلبی، اسپاسم عروق یا حتی اضطراب باشد. شناخت الگوهای درد، توجه به علائم همراه و مراجعهٔ بهموقع به پزشک میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
